Array
Geri git   GençMekan > EĞİTİM | ÖĞRETİM > Bilgi Kaynağı > Bilgi Merkezi


orta oyunu ve meddah


Konuya Davet EdilenLeR

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 18-04-2008, 02:35 PM   #1 (permalink)
Çaylak
 
küboş - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Apr 2008
Bulunduğu yer: istanbul
Yaş: 21
Mesajlar: 20
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 2
Rep Derecesi:
küboş Bu noktada bilinmeyen bir miktar.
GözKırpan orta oyunu ve meddah

edebiyat orta oyunu ve meddah konusu sayfa sayfa 194den 200 kadar olan bölüm

Benzer Konular:

___----____
küboş isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 18-04-2008, 02:37 PM   #2 (permalink)
Kurucu

 
Hâdim - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Dec 2006
Bulunduğu yer: Başkent
Yaş: 30
Mesajlar: 33.505
Bahsedildi: 5 mesajda
Davet edildi: 3 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 2449
Rep Puanı: 83973
Rep Derecesi:
Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.Hâdim Çok ünlü.
Standart

başlığı değiştirdim. :



__________________
Yediğin içtiğin senin olsun kardaş
Ahiret için neler yapıyorsun onlardan bahset ...
Hâdim isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 19-04-2008, 06:09 PM   #3 (permalink)
Profesyonel

 
qamzee - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Jan 2008
Yaş: 22
Mesajlar: 9.526
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 498
Rep Puanı: 4716
Rep Derecesi:
qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.
Standart

Orta Oyunu

Sayfa 196 / 202

1.. Orta Oyunu Metnindeki Olaylar şunlardır:

-Pişekar’ın sahneye zurna eşliğinde gelip hangi oyunu temsil edeceklerini söylemesi

-Cüce’nin kapı üzerinde anahtarı bırakması

-Kavuklu’nun Cüce’ye anahtarı bıraktığı için kızması

-Pişekar’ın Kavuklu ile alay etmesi ve Kavuklu’nun altta kalmadan bu alaylara cevap vermesi

-Kavuklu’nun düğün alayını nasıl yönettiğini başına gelenleri Pişekar’a anlatması

-Kavuklu’nun karısıyla kavga edip evini terk ettiği için yeni bir ev araması ve Pişekar’la birlikte evi bulması

-I.Zenne olan Kavuklu’nun karısının Kavuklu’yu aramak için gelmesi

-Pişekar’ın Kavuklu ile karısını barıştırması

2.. Orta oyununda baskın tip “Pişekarédır.Olaylar Pişekar’ın davranışları ile yön bulur.

3..
Kavuklu = saf işsiz zekası ve komik davranışları ile oyuna renk katan bir kişiliktir
Pişekar = akıllı hali vakti yerinde bilgili okumuş bir kişiliktir.

Yukarıdaki özellikleri dikkate alarak hangi tipi kendinize yakın bulduğunuzu ifade edebilirsiniz.

4..

Taklit;

Pişekar - (bir arabacıyı çağırır gibi yaparak) Arabacı! Arabacı! Biz Şehzadebaşı’na kaça götürürsün? (sesini değiştirerek) On beş kuruşa. (Tabii sesiyle) On kuruşa idare etmez mi?


Benzetme;

Pişekar – Ne düşkünü?

Kavuklu – Senin gibi bir tımarhane düşkünü

Kavuklu – “ihtiyar” da söz mü? Bir patlıcana dört değnek sok işte bizim beygir.

I.Zenne – O kör olası her şeyi yapar eder sonra da zeytinyağı gibi suyun üstüne çıkar.


Yanlış anlama;

Pişekar – Hayır efendim;bendeniz bu mahallenin muhtarıyım.Bir müşkülünüz mü var?

Kavuklu – Bizim yok ama burada bir düşkün var.

Pişekar – Ne düşkünü ?

Kavuklu – Senin gibi bir tımarhane düşkünü

Pişekar – Edendim “Bir müşkülünüz mü var?” dedim yani bir işiniz mi var?

Kavuklu – Evet bir dişimiz var iki babamız.Sen bizi hindi çoban mı zannettin?


Anlamamazlıktan gelme;

Pişekar – Adını öğrenmek istiyorum.Adın ne ?

Kavuklu – Ali.

Pişekar – Nasıl ali ?

Kavuklu – sade ali

Pişekar – Maşallah Sade Ali Efendi

Kavuklu – Pederi tanır mısın?

Pişekar – hayır

Kavuklu – Peynirli pide.. Ulan biz börek sülalesinden miyiz? Niçin bana “Sade Ali Efendi” diyorsun?


5.. Orta oyunu “Halk tiyatrosu geleneği” ne bağlıdır.


6..

Pişekar – Karagöz oyunundaki Hacivat’ın karşılığıdır. Pişekar Orta oyununda “oyun başı” dır.Oyunu o açar o yürütür o kapar. Pişekar hem oyuncu hem sahneye koyucu hem de yazar gibi davranır. Pişekar’ın kılığı şöyledir: “ dört renkli ve dört dilimli bir külah kenarında dışından kalanmış dört parmak kürklü bir cübbe altında aynı renkte bir çakşır bir enterai vaya bir mintan ve çedik papuçtan ibarettir.


Kavuklu – Karagöz oyunundaki “Karagözé ün karşılığıdır. Kavuklu Orta Oyununun “baş komik” idir Pişekar’la birlikte asıl oyuncudur. Pişekar’dan bir ev ya da dükkan kiralar ve oyunun sonuna kadar orada kalır. Kimi zaman Pişekar’la kimi zaman öteki oyun kişileriyle sürekli ilişki halindedir. Oyuna girdiği andan itibaren komedi öğesi bu aktörün üzerinde toplanır.Oyun kişileriyle olan söyleşmelerinde “ters anlama” “anlamamazlıktan gelme” “anlamadan anlamış görünme” benzetme gibi söz oyunları çedik pabuç üzerine giyilen arkalıksız terliği sektirmek düşecekken toparlanmak kavuğu düşürmeden oynatmak ve sonra başı hızla hareket ettirerek eski durumuna getirmek gibi hareket ustalıkları ile bu rol hem doğaçlama yeteneği nüktedanlık hem de çeviklik gerektirir.Oyunun diğer kişilerinin güldürme gücü Kavvuklu’ya çatmakla belirir.
Kavuklu’nun kılığı şöyle anlatılır:”Başına abani sarıklı dilimli kavuk sırtına kırmızı çuhadan cübbe bunun altına uzun boy entarisi giyer ; cübbenin altına entarisinin üstüne beline şaldan kuşak bağlar entarinin iki ucunu kaldırıp beline sokar.Yarı belden aşağıya çakşır giymiş olduğu görülür.Ayağında çedik pabuçlar vardır.


Çelebi – çelebi tipi “kendisine hizmet edilen adam” tpidir.Her zaman zengin bir mirasyedi tanınmış bir ailenin tek varisi durumunda bulunur.Terbiyeli nazik ince zevk sahibi ve şık olmasının yanında züppe ve zampara olarak gösterilir. Çlebinin kıyafeti dönemin modası ile yakından ilglidir.


Zenne – Orta oyununda her yaşta her mizaçta her sosyal konumda zenne(kadın) tipi bazen kalabalık gruplarla bazen bir-iki kişi olarak temsil olunur.


Sarhoş – Matiz sarhoş tipidir. (Çingenece matto =sarhoş) Matizler kimi oyunlarda Zeybeklerden ya da Efelerden baskın çıkarlar.Görünüşü korku yılgı verici olmakla birlikte kendisini pek önemsemeyen olmaz.En büyük özelliği gözdağı vermek sindirmek kaba kuvvettir.Daha çok İstanbul ağzı kullanır cıvık peltek bir konuşması vardır.Kıyafeti: Dizden itibaren ayak bileklerine doğru darlaşan üst tarafı bol yan dikilerinin üzeri dize kadar işlenmiş bir pantolon giyer.Üzerinde yakasız bir mintan belinde kuşak ve kısa cepken bulunur.Cepkenin göğsü yakası ve kol ağızları işlenmişrütir.Başında etrafına sarılmış keçeden bir külah bulunur.Belinde kuşağına sokulu büyük bir kama vardır.


Tuzsuz – Öldürdüğü kişilerle övünür.Her zaman ve herkesle dövüşmeye hazırdır.


Külhanbeyi – Çoğu kez tulumbacıdır.Yere tükürür bıyık burar fesini yana eğer. Mani okur ve argo konuşur.Adı “Yanbastı Ali Gevşek Mehmet ya da Çağanoz Salih”tir.Yan yan çarpık yalpa yaparak nara atarak yürür.Kıyafeti: (Çivi baskını oyununda)Fesinin üzerine yazma yemeni sarılıdır.yarım Fransız pantolan giymiştir.Arkası basık yumurta ökçeli İskarpinleri vardır.Göğsü açık kolları sıvalı mintan üzerinde ceketini omzuna atmıştır.


Zeybek Efe – Haybetli görünüşleriyle haydutluk efsanelerinin temsilcileri olarak görülürler.Kıyafeti:Mintan ve dize kadar bol şalvar üzerine cepken giyer.Belinde kuşak sarılıdır.Başında etrafına dolanmış kırmızı külah ayğında çizme bulunur.Cepkan tamamen şalvarında diz üzerine gelen bölümü nakışlıdır.Belinde kuşağın arasına sokulu olarak kama piştov gibi silahlar taşır.


Cüce yada Kambur – Bu oyuncu Kavuklu ile birlikte ve onun arkasından yürüyerek meydana geldiği için kendisine “Kavuklu arkası” denir.Çoklukla Kavuklu gibi fdakat onu gülünçleştirecek biçimde giyinir.Sırtında bir zenbil elinde bir fener vardır.Çoklukla Kavuklu’nun oğlu “emeksiz” denilen evlatlığı ya da komşusunun çocuğudur.


Denyo – Denyo (çingenece Denilo ya da Denyo) ruhsal hastalığı olan aptal bir tiptir.Bir İstanbul mahallesinde halkın merhametine sığınmış mahallenin acıma duygusu ve hoşgörürlüğü karşısında bu duyguları istimrar edecek kadar şımarmış ve yüzsüzleşmiş küfübaz küstah bir mahalle çocuğudur.Çogu kez başında önü yırtık kulaklarına kadar geçmiş bir fes vardır.On-on beş parçadan oluşan donunun uçkurları ensesinden bağlanmıştır ayağının birinde tarkunya ötekinde eski bir terlik bulunur.Ucuna ip bağlı bir araba sürükler kimi bir elinde bir Karagöz öteki elinde bir Hacivat taşır.


Anadolulu – Rumelili kişiler – Türk ya da hırbo adıyla anılan Kastamonulu Bolulu ile Kayserili Eğinli Rumelili (muhacir) laz kürt bu guruba giren kişilerdir.Bunlar kendi yöresel özelliklerini kıyafetleri konuşmaları ile ön plana çıkarlar.


Müslüman azınlıklar – Arnavut acem arap bu guruba girer.Milletlerine ait özelliklerle ön plana çıkarlar.


Yahudi – Korkaktır Kavuklu uzaktan dayak atar gibi yaptığında Yahudi gerçekten dayak yemiş gibi bağırır.Yaygaracıdır.Çoğu kez meydana elinde Tevrat okuyarak gelir sağa sola okuyarak üfler.Kıyafeti:Başı hafif bir sarık ile örtülüdür şalvar üzerine entari belinde kuşak gözünde gözlük ayaklarında çedik pabuç vardır.


Ermeni – Çoğu kez udla gelir.Müzik şiir gibi güzel sanatlardan hoşlanır soylu güngörmüş başkalarını küçümsemeyen tavırlıdır.Kıyafeti:Ceketi pantolonu ve yeleği siyah kumaştan yapılmış ceketinin etekleri dizlerine kadar uzun bir giysi giyer.Beyaz gömleğinin yakasına küçük siyah bir papyon bağlamıştır.Başında fes elinde ince bir baston ve ayaklarında parlak iskarpinler vardır.


Yahudi Rum – Frenk’e Orta oyunu argosunda Balama denir.Balama polka oynayarak oyuna girer.Doktorluk ve eczacılık yapar.Adı çoğu kez Nikolaki Apostol Gerkidis Hıristaki Efendi Niko Kiryako olur.Kıyafeti: (çivi baskısı oyununda) Beyaz kolalı gömlek yakası çok büyük ve uzun kırmızı bir gravat ile süslenmi. Uzun bir silindir şapka ayağında uzun burunlu iskarpin üzerinde beyaz getr.Elinde ince uzun baston vardır.



ANLAMA YORUMLAMA

1.

SAHNE:
Modern tiyatro: Her oyuna göre değişen zengin dekor kullanılan bir sahne vardır.

Karagöz: Deriden kesilmiş insan hayvan bitki eşya vb. birtakım şekillerin arkasından ışık verilecek beyaz bir perde üzerine yansıtılması ile sahne ortaya çıkar.

Meddah: Her hangi bir sahne olmadan seyirci karşısında oynanır.

Orta oyunu: Etrafı seyircilerler çevrilmiş üstü açık bir alanda oynanır.Standart özellikleri sahip sahne unsurları vardır.


MÜZİK:

Modern tiyatro: Her zaman ve her çeşit müzik kullanılabilir.

Karagöz: Tef ve nareke kullanılır.Ahenkli bir şekilde semaiş okunur.

Meddah: Müziksiz gerçekleştirilir.Taklit yaparken herhangi bir müzik aletinin sesi taklit edilebilir.

Orta oyunu: Müzik vardır.Daha çok Zurna Pişekar’ın elinde tuttuğu iki dimili birbirine çarpıp ses çıkaran şakşka kullanılır.


TİPLER:

Modern tiyatro: Oynanan esere göre değişir.

Karagöz: Hiç değişmeyen belli özellikleri olan tipler vardır.

Meddah: Meddah genellikle aynı özellikleri taşıyan tipleri canlandırır.

Orta oyunu: hiç değişmeyan belli özellikleri olan tipler vardır.


DEKOR:

Modern tiyatro: her oyuna ve oyunun her sahnesine göre değişen dekor kullanılır.Kullanılan dekor profesyonelce hazırlanmıştır.

Karagöz: oyun başlamadan önce perdeye çiçek dolu saksı ağaç fıskıyeli havuz kalyon Zümrüdüanka gemi denizkızı çalgıcılar vb. den oluşan bir göstermelik (yada gösterme) yerleştirilir.

Meddah: Dekor yoktur.

Orta oyunu: Belirli dekorlar kullanır.
Kapı: oyuncuların meydana girip çıktıkları bölümdür.
Dükkan:Kavuklu’nun iş yeridir.
Yeni dünya:Çoğu zaman ev bazen de hamam ve vb. olarak kullanılır.
İçine giren oyuncuların her yandan görülebilmesi için yenidünyanın her tarafı açıktır.Önceleri oyun gece oynandığı taktirde palanga sırıklar üzerine konulan meşaleler daha sonraları cam fenerler ve lüks lambaları ile aydınlatılırdı.


2..

TÜRK TİYATROSU
1=Geleneksel Türk tiyatrosu
- Karagöz
- Orta oyunu
- Meddah
- Köy seyirlik oyunu

2=Modern Türk Tiyatrosu- Komedi
- Trajedi
- Dram



ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

1.. E
2.. A
3.. B
4.. E
5.. C
6.. B
7.. E
8.. C
9.. C
9..
Yanlış
Doğru
Doğru
Doğru
Doğru
Yanlış

10.. Şeyh Muhammet Küşteri
Hacivat / semai
Fasıl
Şaman

11..
Doğru
Yanlış
Doğru
Yanlış
Doğru

12.. Hacivat ve Pişekar benzer kişilik özellikleri gösterir.İkisi de medrese eğitimi görmüş kurnaz çıkarlarını düşünen nezaket düşkünü gibi özelliklere sahiptir.

Karagöz ve kavuklu da benzer kişilik özellikleri gösterir.İkisi de rahat kalbinden geçeni söyleyen parasız gözü pek umursamaz gibi özelliklere sahiptir.




qamzee isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 20-04-2008, 08:16 PM   #4 (permalink)
Çaylak
 
küboş - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Apr 2008
Bulunduğu yer: istanbul
Yaş: 21
Mesajlar: 20
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 2
Rep Derecesi:
küboş Bu noktada bilinmeyen bir miktar.
Standart

gamzecim cok tesekkür edeim cok saol



küboş isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 25-04-2008, 01:39 PM   #5 (permalink)
Çaylak
 
küboş - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Apr 2008
Bulunduğu yer: istanbul
Yaş: 21
Mesajlar: 20
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 2
Rep Derecesi:
küboş Bu noktada bilinmeyen bir miktar.
Standart

gamze cok teşekür ederim sey meddah varmı onuda istemiştim ama rica edersem onuda yollar mısın lütfen



küboş isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 26-04-2008, 01:46 PM   #6 (permalink)
Deneyimli

 
tozpembem - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Mar 2008
Bulunduğu yer: Uzay Kaçkını
Yaş: 36
Mesajlar: 805
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 178
Rep Puanı: 2821
Rep Derecesi:
tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.tozpembem Çok ünlü.
Standart

Sayfa 194 /207

-Meddah-

1.)metnin olay örgüsü:

-Acem olan Ali Aksar ile Sururi (kahvede ya da lokantada) oturuken bir ses duyarlar

-Bu sesi düğünden gelen ses zannederlerse de garsona sorduklarında pehlivan güreşinden gelen davulun sesi olduğunu öğrenirler.

-Güreşleri izlemek için Pınarbaşı’na giderler.

-Pınarbaşı’nda Ali Aksar ve Sururi kendi memleketlerinin pehlivanları hakkında konuşur.

-Yahudi Ali Aksar’ın bir Acem güreşcisi hakkında söylediği palavrasıyla alay eder.

2.)Meddah’ın taklit ettiği tipler şunlardır; Acem olan Ali Aksar; Garson (Bursalı göçmen); Yahudi; Sururi.

3.)Konuşturduğu kişilerin ağızlarını ve hayvan doğa seslerini taklit eden Meddah’ın iki aracı vardır:Bunlardan biri omzuna attığı ya da boynuna doladığı mendili öteki de sopasıdır.Meddah’ın sopası döşemeye vurup oyunun başladığını haber vermek kapı çalındığını bildirmek vb. gibi çeşitli sesler çıkarmak için kullanılan bir araç olduğu gibi onun sazı süpürgesi tüfeği yerine de geçer.Mendille de çeşitli başörtülerini başlıkları taklit eder.Bununla ağzını kapayarak çeşitli ses ve söz çeşitlemelerine yönelir.

4.)Meddah “Halk Tiyatrosu Geleneği” ne bağlıdır.

5.)Günümüz Şovmenleri ile meddahların benzer yönleri şunlardır:

*Anlatımlarını yazılı bir metne bağlı kalmadan sözlü olarak dğaçlama ile gerçekleştirirler.

*Taklit en önemli güldürü unsurudur.

*Sahnede yalnız olarak olayları anlatırlar.

*İkisinde de karşılarında hazır dinleyici kitlesi vardır.

*Toplumun kişilerin eksik ve yanlış yönlerini komik bir şekilde ortaya koyarlar.

Günümüz Şovmenleri ile meddahların farklı yönleri şunlarıdır:

*Meddah’ın oyun sırasında kullandığı araçlar sandalye sopa ve mendille sınırlıdır.

*Şovmenlerin böyle bir sınırlaması yoktur.



Orta Oyunu

1.. Orta Oyunu Metnindeki Olaylar şunlardır:

-Pişekar’ın sahneye zurna eşliğinde gelip hangi oyunu temsil edeceklerini söylemesi

-Cüce’nin kapı üzerinde anahtarı bırakması

-Kavuklu’nun Cüce’ye anahtarı bıraktığı için kızması

-Pişekar’ın Kavuklu ile alay etmesi ve Kavuklu’nun altta kalmadan bu alaylara cevap vermesi

-Kavuklu’nun düğün alayını nasıl yönettiğini başına gelenleri Pişekar’a anlatması

-Kavuklu’nun karısıyla kavga edip evini terk ettiği için yeni bir ev araması ve Pişekar’la birlikte evi bulması

-I.Zenne olan Kavuklu’nun karısının Kavuklu’yu aramak için gelmesi

-Pişekar’ın Kavuklu ile karısını barıştırması

2.. Orta oyununda baskın tip “Pişekarédır.Olaylar Pişekar’ın davranışları ile yön bulur.

3..
Kavuklu = saf işsiz zekası ve komik davranışları ile oyuna renk katan bir kişiliktir
Pişekar = akıllı hali vakti yerinde bilgili okumuş bir kişiliktir.

Yukarıdaki özellikleri dikkate alarak hangi tipi kendinize yakın bulduğunuzu ifade edebilirsiniz.

4..

Taklit;

Pişekar - (bir arabacıyı çağırır gibi yaparak) Arabacı! Arabacı! Biz Şehzadebaşı’na kaça götürürsün? (sesini değiştirerek) On beş kuruşa. (Tabii sesiyle) On kuruşa idare etmez mi?


Benzetme;

Pişekar – Ne düşkünü?

Kavuklu – Senin gibi bir tımarhane düşkünü

Kavuklu – “ihtiyar” da söz mü? Bir patlıcana dört değnek sok işte bizim beygir.

I.Zenne – O kör olası her şeyi yapar eder sonra da zeytinyağı gibi suyun üstüne çıkar.


Yanlış anlama;

Pişekar – Hayır efendim;bendeniz bu mahallenin muhtarıyım.Bir müşkülünüz mü var?

Kavuklu – Bizim yok ama burada bir düşkün var.

Pişekar – Ne düşkünü ?

Kavuklu – Senin gibi bir tımarhane düşkünü

Pişekar – Edendim “Bir müşkülünüz mü var?” dedim yani bir işiniz mi var?

Kavuklu – Evet bir dişimiz var iki babamız.Sen bizi hindi çoban mı zannettin?


Anlamamazlıktan gelme;

Pişekar – Adını öğrenmek istiyorum.Adın ne ?

Kavuklu – Ali.

Pişekar – Nasıl ali ?

Kavuklu – sade ali

Pişekar – Maşallah Sade Ali Efendi

Kavuklu – Pederi tanır mısın?

Pişekar – hayır

Kavuklu – Peynirli pide.. Ulan biz börek sülalesinden miyiz? Niçin bana “Sade Ali Efendi” diyorsun?


5.. Orta oyunu “Halk tiyatrosu geleneği” ne bağlıdır.


6..

Pişekar – Karagöz oyunundaki Hacivat’ın karşılığıdır. Pişekar Orta oyununda “oyun başı” dır.Oyunu o açar o yürütür o kapar. Pişekar hem oyuncu hem sahneye koyucu hem de yazar gibi davranır. Pişekar’ın kılığı şöyledir: “ dört renkli ve dört dilimli bir külah kenarında dışından kalanmış dört parmak kürklü bir cübbe altında aynı renkte bir çakşır bir enterai vaya bir mintan ve çedik papuçtan ibarettir.


Kavuklu – Karagöz oyunundaki “Karagözé ün karşılığıdır. Kavuklu Orta Oyununun “baş komik” idir Pişekar’la birlikte asıl oyuncudur. Pişekar’dan bir ev ya da dükkan kiralar ve oyunun sonuna kadar orada kalır. Kimi zaman Pişekar’la kimi zaman öteki oyun kişileriyle sürekli ilişki halindedir. Oyuna girdiği andan itibaren komedi öğesi bu aktörün üzerinde toplanır.Oyun kişileriyle olan söyleşmelerinde “ters anlama” “anlamamazlıktan gelme” “anlamadan anlamış görünme” benzetme gibi söz oyunları çedik pabuç üzerine giyilen arkalıksız terliği sektirmek düşecekken toparlanmak kavuğu düşürmeden oynatmak ve sonra başı hızla hareket ettirerek eski durumuna getirmek gibi hareket ustalıkları ile bu rol hem doğaçlama yeteneği nüktedanlık hem de çeviklik gerektirir.Oyunun diğer kişilerinin güldürme gücü Kavvuklu’ya çatmakla belirir.
Kavuklu’nun kılığı şöyle anlatılır:”Başına abani sarıklı dilimli kavuk sırtına kırmızı çuhadan cübbe bunun altına uzun boy entarisi giyer ; cübbenin altına entarisinin üstüne beline şaldan kuşak bağlar entarinin iki ucunu kaldırıp beline sokar.Yarı belden aşağıya çakşır giymiş olduğu görülür.Ayağında çedik pabuçlar vardır.


Çelebi – çelebi tipi “kendisine hizmet edilen adam” tpidir.Her zaman zengin bir mirasyedi tanınmış bir ailenin tek varisi durumunda bulunur.Terbiyeli nazik ince zevk sahibi ve şık olmasının yanında züppe ve zampara olarak gösterilir. Çlebinin kıyafeti dönemin modası ile yakından ilglidir.


Zenne – Orta oyununda her yaşta her mizaçta her sosyal konumda zenne(kadın) tipi bazen kalabalık gruplarla bazen bir-iki kişi olarak temsil olunur.


Sarhoş – Matiz sarhoş tipidir. (Çingenece matto =sarhoş) Matizler kimi oyunlarda Zeybeklerden ya da Efelerden baskın çıkarlar.Görünüşü korku yılgı verici olmakla birlikte kendisini pek önemsemeyen olmaz.En büyük özelliği gözdağı vermek sindirmek kaba kuvvettir.Daha çok İstanbul ağzı kullanır cıvık peltek bir konuşması vardır.Kıyafeti: Dizden itibaren ayak bileklerine doğru darlaşan üst tarafı bol yan dikilerinin üzeri dize kadar işlenmiş bir pantolon giyer.Üzerinde yakasız bir mintan belinde kuşak ve kısa cepken bulunur.Cepkenin göğsü yakası ve kol ağızları işlenmişrütir.Başında etrafına sarılmış keçeden bir külah bulunur.Belinde kuşağına sokulu büyük bir kama vardır.


Tuzsuz – Öldürdüğü kişilerle övünür.Her zaman ve herkesle dövüşmeye hazırdır.


Külhanbeyi – Çoğu kez tulumbacıdır.Yere tükürür bıyık burar fesini yana eğer. Mani okur ve argo konuşur.Adı “Yanbastı Ali Gevşek Mehmet ya da Çağanoz Salih”tir.Yan yan çarpık yalpa yaparak nara atarak yürür.Kıyafeti: (Çivi baskını oyununda)Fesinin üzerine yazma yemeni sarılıdır.yarım Fransız pantolan giymiştir.Arkası basık yumurta ökçeli İskarpinleri vardır.Göğsü açık kolları sıvalı mintan üzerinde ceketini omzuna atmıştır.


Zeybek Efe – Haybetli görünüşleriyle haydutluk efsanelerinin temsilcileri olarak görülürler.Kıyafeti:Mintan ve dize kadar bol şalvar üzerine cepken giyer.Belinde kuşak sarılıdır.Başında etrafına dolanmış kırmızı külah ayğında çizme bulunur.Cepkan tamamen şalvarında diz üzerine gelen bölümü nakışlıdır.Belinde kuşağın arasına sokulu olarak kama piştov gibi silahlar taşır.


Cüce yada Kambur – Bu oyuncu Kavuklu ile birlikte ve onun arkasından yürüyerek meydana geldiği için kendisine “Kavuklu arkası” denir.Çoklukla Kavuklu gibi fdakat onu gülünçleştirecek biçimde giyinir.Sırtında bir zenbil elinde bir fener vardır.Çoklukla Kavuklu’nun oğlu “emeksiz” denilen evlatlığı ya da komşusunun çocuğudur.


Denyo – Denyo (çingenece Denilo ya da Denyo) ruhsal hastalığı olan aptal bir tiptir.Bir İstanbul mahallesinde halkın merhametine sığınmış mahallenin acıma duygusu ve hoşgörürlüğü karşısında bu duyguları istimrar edecek kadar şımarmış ve yüzsüzleşmiş küfübaz küstah bir mahalle çocuğudur.Çogu kez başında önü yırtık kulaklarına kadar geçmiş bir fes vardır.On-on beş parçadan oluşan donunun uçkurları ensesinden bağlanmıştır ayağının birinde tarkunya ötekinde eski bir terlik bulunur.Ucuna ip bağlı bir araba sürükler kimi bir elinde bir Karagöz öteki elinde bir Hacivat taşır.


Anadolulu – Rumelili kişiler – Türk ya da hırbo adıyla anılan Kastamonulu Bolulu ile Kayserili Eğinli Rumelili (muhacir) laz kürt bu guruba giren kişilerdir.Bunlar kendi yöresel özelliklerini kıyafetleri konuşmaları ile ön plana çıkarlar.


Müslüman azınlıklar – Arnavut acem arap bu guruba girer.Milletlerine ait özelliklerle ön plana çıkarlar.


Yahudi – Korkaktır Kavuklu uzaktan dayak atar gibi yaptığında Yahudi gerçekten dayak yemiş gibi bağırır.Yaygaracıdır.Çoğu kez meydana elinde Tevrat okuyarak gelir sağa sola okuyarak üfler.Kıyafeti:Başı hafif bir sarık ile örtülüdür şalvar üzerine entari belinde kuşak gözünde gözlük ayaklarında çedik pabuç vardır.


Ermeni – Çoğu kez udla gelir.Müzik şiir gibi güzel sanatlardan hoşlanır soylu güngörmüş başkalarını küçümsemeyen tavırlıdır.Kıyafeti:Ceketi pantolonu ve yeleği siyah kumaştan yapılmış ceketinin etekleri dizlerine kadar uzun bir giysi giyer.Beyaz gömleğinin yakasına küçük siyah bir papyon bağlamıştır.Başında fes elinde ince bir baston ve ayaklarında parlak iskarpinler vardır.


Yahudi Rum – Frenk’e Orta oyunu argosunda Balama denir.Balama polka oynayarak oyuna girer.Doktorluk ve eczacılık yapar.Adı çoğu kez Nikolaki Apostol Gerkidis Hıristaki Efendi Niko Kiryako olur.Kıyafeti: (çivi baskısı oyununda) Beyaz kolalı gömlek yakası çok büyük ve uzun kırmızı bir gravat ile süslenmi. Uzun bir silindir şapka ayağında uzun burunlu iskarpin üzerinde beyaz getr.Elinde ince uzun baston vardır.



ANLAMA YORUMLAMA

1.
SAHNE:
Modern tiyatro: Her oyuna göre değişen zengin dekor kullanılan bir sahne vardır.

Karagöz: Deriden kesilmiş insan hayvan bitki eşya vb. birtakım şekillerin arkasından ışık verilecek beyaz bir perde üzerine yansıtılması ile sahne ortaya çıkar.

Meddah: Her hangi bir sahne olmadan seyirci karşısında oynanır.

Orta oyunu: Etrafı seyircilerler çevrilmiş üstü açık bir alanda oynanır.Standart özellikleri sahip sahne unsurları vardır.


MÜZİK:

Modern tiyatro: Her zaman ve her çeşit müzik kullanılabilir.

Karagöz: Tef ve nareke kullanılır.Ahenkli bir şekilde semaiş okunur.

Meddah: Müziksiz gerçekleştirilir.Taklit yaparken herhangi bir müzik aletinin sesi taklit edilebilir.

Orta oyunu: Müzik vardır.Daha çok Zurna Pişekar’ın elinde tuttuğu iki dimili birbirine çarpıp ses çıkaran şakşka kullanılır.


TİPLER:

Modern tiyatro: Oynanan esere göre değişir.

Karagöz: Hiç değişmeyen belli özellikleri olan tipler vardır.

Meddah: Meddah genellikle aynı özellikleri taşıyan tipleri canlandırır.

Orta oyunu: hiç değişmeyan belli özellikleri olan tipler vardır.


DEKOR:

Modern tiyatro: her oyuna ve oyunun her sahnesine göre değişen dekor kullanılır.Kullanılan dekor profesyonelce hazırlanmıştır.

Karagöz: oyun başlamadan önce perdeye çiçek dolu saksı ağaç fıskıyeli havuz kalyon Zümrüdüanka gemi denizkızı çalgıcılar vb. den oluşan bir göstermelik (yada gösterme) yerleştirilir.

Meddah: Dekor yoktur.

Orta oyunu: Belirli dekorlar kullanır.
Kapı: oyuncuların meydana girip çıktıkları bölümdür.
Dükkan:Kavuklu’nun iş yeridir.
Yeni dünya:Çoğu zaman ev bazen de hamam ve vb. olarak kullanılır.
İçine giren oyuncuların her yandan görülebilmesi için yenidünyanın her tarafı açıktır.Önceleri oyun gece oynandığı taktirde palanga sırıklar üzerine konulan meşaleler daha sonraları cam fenerler ve lüks lambaları ile aydınlatılırdı.


2..

TÜRK TİYATROSU
1=Geleneksel Türk tiyatrosu- Karagöz
- Orta oyunu
- Meddah
- Köy seyirlik oyunu

2=Modern Türk Tiyatrosu- Komedi- Trajedi
- Dram



ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1.. E
2.. A
3.. B
4.. E
5.. C
6.. B
7.. E
8.. C
9.. C
9..
Yanlış
Doğru
Doğru
Doğru
Doğru
Yanlış

10.. Şeyh Muhammet Küşteri
Hacivat / semai
Fasıl
Şaman

11..
Doğru
Yanlış
Doğru
Yanlış
Doğru

12.. Hacivat ve Pişekar benzer kişilik özellikleri gösterir.İkisi de medrese eğitimi görmüş kurnaz çıkarlarını düşünen nezaket düşkünü gibi özelliklere sahiptir.

Karagöz ve kavuklu da benzer kişilik özellikleri gösterir.İkisi de rahat kalbinden geçeni söyleyen parasız gözü pek umursamaz gibi özelliklere sahiptir.


- Öğretici Metinler –

LATİFİ TEZKİRESİ

1.)Latifi Tezkeresini oluştururken şunları yapmıştır:

-Osmanlı ülkesinde yetişen bilgili güzel söz söyleyen veya başka bir ülkede doğup Türk şairleri yoluna giden şairleri tespit etmiştir.

-Osmanlı ülkesi şairlerin eşsiz şiirleriyle tanınan halkın dilinde şiirleri ve adları dolaşanlarla defter ve divanıyla tanınıp şöhret olmamış fazileti şairleri tespit etmiştir.

-Şairlerin değerini liyakat kudret ve yeterliliklerini belirlerken sanattan anlayan dostlarının düşüncelerini ve bilgili kişilerin ortak kanaatlerini dikkate almıştır.

-Şairlerin birbirlerinden meziyet ve üstün tutulma sebeblerini araştırmıştır.

-Şairlerin edebi sanatların hangisi üzerinde başarılı olduklarını ve ustalık alanlarını öğrenmiştir.

-Şairlerin ne zaman doğduğunu nerede yetiştiğini tespit etmiştir.

-Şairlerin şiir ve inşa alanında divan risale mesnevi ve makale olarak neleri yazdıklarını tespit etmiştir.

-Şairlerin yazdım diye bildirdiği eserlerin kendi telefi kendi buluşu veya başka bir dilde yazılmış eski şairlerin eserlerinden tercüme çalıntı yahut iktibas olup olmadığını tespit etmiştir.

-Her bir sanatçının meydana getirdiği eserleri ve yazdığı şiir ve beyitleri çalışıp çabalayarak bir bir bulmuştur.

-Türkçede şiir ve nesir olarak yazılmış ne kadar divan risale mesnevi ve makale varsa hepsini inceden inceye gözden geçirmiştir.

-Uzun bir sürede yaşlı bilge kişilerden ve edebiyatla ilişkisi olanlardan sorup bazı bilgiler öğrenmiştir.

-Bilgin sohbetlerinde beliğ kişilerin toplantılarında mahal ve münasebetle okunan renkli gazelleri dostların gönül sayfalarında ve kültürlü kişilerin içlerindeki defterlerde yer alan seçkin şiirleri Osmanlı ülkesi şairlerinin eserleriyle bir araya getirip her birinin güzel matlalarını beğenilen matlalarını renkli ve makbul mesnevilerini zevkle dinlenen manevi beyitlerini yararlı müfredlerini ve rubailerini nazik latifelerini şairlerin birbirleriyle yapılmış olan güzel şakalaşmalarını bu tespit etmiştir.


2.) Latifi’ye göre şiir: edebi zevk verebilen içinde güzel söz kalıplarını ve anlatımları barındıran özgün nitelikler taşıyan özelliklere sahip olup farklı türlerde yazılmış olmalıdır.

Latifi’ye göre şair bilgili olmalı ve güzel söz söyleme yeteneğine sahip olmalıdır.Ayrıca şairlerin eşsiz şiir yazma yeteneği şiir yazmada belli bir üstün yönü olmalı başkasını taklit etmemelidir.

Latifi’nin şiir hakkındaki düşünceleri isabettir bu düşüncelere katılmamak mümkün değildir.

3.)
Yardımcı düşünceler

-Mir Süleyman Şah’ın maiyetindeki şairlerden ve o dönemin bilgili kişilerden olduğu

-“İskendername” adlı eserinde Batıni ilimlerden afaki ve enfüsi teşbih ve temsil ile geometri astronomi yıldızlar ilmi ve hikmetten çok mana ve marifeti bir araya getirip kullandığı

-Yazdığı eserin çağının ileri gelenlerine sunulduğu ve hiç kabul görmediği

-Şeyhi’nin adına bir kaside yazdığı

-Şiirinden anlayan nüktedan kişiler tarafından itibar görmediği

-Mir Süleyman adına mürettep divanı çok sayıda kaside terci gazel ve Farsça tercümesi bulunduğu


En Kapsamlı Yargı

Şiir ehliyetine gazelleri marifetine göre değildir.


4.) Latifi Ahmedi’yi edebi bakımdan değerlendirmeye çalışmıştır.Ahmedi ile ilgili yargılara varırken deliller göstermiştir.Bütün bunlar dikkate alındığında Latifi’nin eserini Ahmedi’yi yermek ya da övmek amacıyla değil de onun hakkında tarafsız bir gözle bilgi vermek amacıyla yazdığını söyleyebiliriz.

5.)

AHMEDİ

Memleketi=>Sivas
Yaşadığı Dönem=>Murat Han Gazi Devri
İlmi Yönü=>GeometriAstronomiYıldızlar İlmi ve Hikmetten anlıyor
Şairlik Yönü=>Edebi yönü zayıftır şiirleri zayıftır
Şairin Hayatından Bir Kesit=>Şiirlerinin beğenilmemesi ve Şeyhi’nin onun adına bir Kaside yazması
Devrin Sanat Bilinci=>Şair edebi açıdan özgün üstün nitelikli ve estetik olmalıdır.
Eserleri ve Eserlerinden Örnekler=>Divan’ından ve İskendernamesinden örnekler verilmiştir.
Sonuç=>Şiiri ehliyetine gazelleri marifetine göre değildir.

6.a)

Tezkirelerin Kapsamı

-Şairlerin Edebi yönü

-Şairlerin hayatından önemli kesitler

-Şairlerin hayatı

-Şairlerin ilmi yönü

--Dönemin sanat anlayışı

-Eserlerden örnekler


b.)Tezkireler aslında bir yönüyle anlattıkları dönemin Edebiyat tarihini ifade eder.Çünkü her ne kadar edebiyat tarihi Tezkirelere göre olaylar ve durumlara daha geniş pencereden baksa da tezkirelerle kapsam bakımından benzerlik göstermektedir.Edebiyat tarihi de tezkireler gibi dönemin sanat anlayışını sosyal ve siyasi yönlerini edebi türlerin gelişimi sanatçıların hayatı ve edebi yönünü ele alır.

7.a) Bu paragraf metinde Ahmedi’nin anlatıldığı bölümün ilk paragrafının ilk yedi satırıdır.

b.) 16. yyda bu metin okunduğunda anlamını bilmediğimiz kelimelerin çoğunlukla olduğu ortaya çıkar.Bunun nedeni metinde Arapça ve Farsça kelimelerin oldukça fazla kullanılmasıdır.Ayrıca metine bulunan ve bugünkü Türkiye Türkçesinde kullanılan kelimelerde ses değişikleri de meydana gelmiştir.Ünlülerdeki yuvarlaklaşma temayülü de yine önemli bir özelliğidir.


8.)Tezkire Latifi’nin araştırmaya meraklı bilgili kültürlü edebi zevki ve kültürü olan ön yargılı hareket etmeyen ilim yolunda sabır gösterebilen bir kişi olduğunu göstermektedir



tozpembem isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 26-04-2008, 07:21 PM   #7 (permalink)
Çaylak
 
ayşegizem - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Apr 2008
Yaş: 22
Mesajlar: 8
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 1
Rep Derecesi:
ayşegizem Bu noktada bilinmeyen bir miktar.
Standart

ödev için teşşekür ederim



ayşegizem isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 05-05-2008, 09:42 PM   #8 (permalink)
Çaylak
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: May 2008
Mesajlar: 2
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 1
Rep Derecesi:
ertu Bu noktada bilinmeyen bir miktar.
Standart

Alıntı:
tozpembem Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
Sayfa 194 /207

-Meddah-

1.)metnin olay örgüsü:

-Acem olan Ali Aksar ile Sururi (kahvede ya da lokantada) oturuken bir ses duyarlar

-Bu sesi düğünden gelen ses zannederlerse de garsona sorduklarında pehlivan güreşinden gelen davulun sesi olduğunu öğrenirler.

-Güreşleri izlemek için Pınarbaşı’na giderler.

-Pınarbaşı’nda Ali Aksar ve Sururi kendi memleketlerinin pehlivanları hakkında konuşur.

-Yahudi Ali Aksar’ın bir Acem güreşcisi hakkında söylediği palavrasıyla alay eder.

2.)Meddah’ın taklit ettiği tipler şunlardır; Acem olan Ali Aksar; Garson (Bursalı göçmen); Yahudi; Sururi.

3.)Konuşturduğu kişilerin ağızlarını ve hayvan doğa seslerini taklit eden Meddah’ın iki aracı vardır:Bunlardan biri omzuna attığı ya da boynuna doladığı mendili öteki de sopasıdır.Meddah’ın sopası döşemeye vurup oyunun başladığını haber vermek kapı çalındığını bildirmek vb. gibi çeşitli sesler çıkarmak için kullanılan bir araç olduğu gibi onun sazı süpürgesi tüfeği yerine de geçer.Mendille de çeşitli başörtülerini başlıkları taklit eder.Bununla ağzını kapayarak çeşitli ses ve söz çeşitlemelerine yönelir.

4.)Meddah “Halk Tiyatrosu Geleneği” ne bağlıdır.

5.)Günümüz Şovmenleri ile meddahların benzer yönleri şunlardır:

*Anlatımlarını yazılı bir metne bağlı kalmadan sözlü olarak dğaçlama ile gerçekleştirirler.

*Taklit en önemli güldürü unsurudur.

*Sahnede yalnız olarak olayları anlatırlar.

*İkisinde de karşılarında hazır dinleyici kitlesi vardır.

*Toplumun kişilerin eksik ve yanlış yönlerini komik bir şekilde ortaya koyarlar.

Günümüz Şovmenleri ile meddahların farklı yönleri şunlarıdır:

*Meddah’ın oyun sırasında kullandığı araçlar sandalye sopa ve mendille sınırlıdır.

*Şovmenlerin böyle bir sınırlaması yoktur.



Orta Oyunu

1.. Orta Oyunu Metnindeki Olaylar şunlardır:

-Pişekar’ın sahneye zurna eşliğinde gelip hangi oyunu temsil edeceklerini söylemesi

-Cüce’nin kapı üzerinde anahtarı bırakması

-Kavuklu’nun Cüce’ye anahtarı bıraktığı için kızması

-Pişekar’ın Kavuklu ile alay etmesi ve Kavuklu’nun altta kalmadan bu alaylara cevap vermesi

-Kavuklu’nun düğün alayını nasıl yönettiğini başına gelenleri Pişekar’a anlatması

-Kavuklu’nun karısıyla kavga edip evini terk ettiği için yeni bir ev araması ve Pişekar’la birlikte evi bulması

-I.Zenne olan Kavuklu’nun karısının Kavuklu’yu aramak için gelmesi

-Pişekar’ın Kavuklu ile karısını barıştırması

2.. Orta oyununda baskın tip “Pişekarédır.Olaylar Pişekar’ın davranışları ile yön bulur.

3..
Kavuklu = saf işsiz zekası ve komik davranışları ile oyuna renk katan bir kişiliktir
Pişekar = akıllı hali vakti yerinde bilgili okumuş bir kişiliktir.

Yukarıdaki özellikleri dikkate alarak hangi tipi kendinize yakın bulduğunuzu ifade edebilirsiniz.

4..

Taklit;

Pişekar - (bir arabacıyı çağırır gibi yaparak) Arabacı! Arabacı! Biz Şehzadebaşı’na kaça götürürsün? (sesini değiştirerek) On beş kuruşa. (Tabii sesiyle) On kuruşa idare etmez mi?


Benzetme;

Pişekar – Ne düşkünü?

Kavuklu – Senin gibi bir tımarhane düşkünü

Kavuklu – “ihtiyar” da söz mü? Bir patlıcana dört değnek sok işte bizim beygir.

I.Zenne – O kör olası her şeyi yapar eder sonra da zeytinyağı gibi suyun üstüne çıkar.


Yanlış anlama;

Pişekar – Hayır efendim;bendeniz bu mahallenin muhtarıyım.Bir müşkülünüz mü var?

Kavuklu – Bizim yok ama burada bir düşkün var.

Pişekar – Ne düşkünü ?

Kavuklu – Senin gibi bir tımarhane düşkünü

Pişekar – Edendim “Bir müşkülünüz mü var?” dedim yani bir işiniz mi var?

Kavuklu – Evet bir dişimiz var iki babamız.Sen bizi hindi çoban mı zannettin?


Anlamamazlıktan gelme;

Pişekar – Adını öğrenmek istiyorum.Adın ne ?

Kavuklu – Ali.

Pişekar – Nasıl ali ?

Kavuklu – sade ali

Pişekar – Maşallah Sade Ali Efendi

Kavuklu – Pederi tanır mısın?

Pişekar – hayır

Kavuklu – Peynirli pide.. Ulan biz börek sülalesinden miyiz? Niçin bana “Sade Ali Efendi” diyorsun?


5.. Orta oyunu “Halk tiyatrosu geleneği” ne bağlıdır.


6..

Pişekar – Karagöz oyunundaki Hacivat’ın karşılığıdır. Pişekar Orta oyununda “oyun başı” dır.Oyunu o açar o yürütür o kapar. Pişekar hem oyuncu hem sahneye koyucu hem de yazar gibi davranır. Pişekar’ın kılığı şöyledir: “ dört renkli ve dört dilimli bir külah kenarında dışından kalanmış dört parmak kürklü bir cübbe altında aynı renkte bir çakşır bir enterai vaya bir mintan ve çedik papuçtan ibarettir.


Kavuklu – Karagöz oyunundaki “Karagözé ün karşılığıdır. Kavuklu Orta Oyununun “baş komik” idir Pişekar’la birlikte asıl oyuncudur. Pişekar’dan bir ev ya da dükkan kiralar ve oyunun sonuna kadar orada kalır. Kimi zaman Pişekar’la kimi zaman öteki oyun kişileriyle sürekli ilişki halindedir. Oyuna girdiği andan itibaren komedi öğesi bu aktörün üzerinde toplanır.Oyun kişileriyle olan söyleşmelerinde “ters anlama” “anlamamazlıktan gelme” “anlamadan anlamış görünme” benzetme gibi söz oyunları çedik pabuç üzerine giyilen arkalıksız terliği sektirmek düşecekken toparlanmak kavuğu düşürmeden oynatmak ve sonra başı hızla hareket ettirerek eski durumuna getirmek gibi hareket ustalıkları ile bu rol hem doğaçlama yeteneği nüktedanlık hem de çeviklik gerektirir.Oyunun diğer kişilerinin güldürme gücü Kavvuklu’ya çatmakla belirir.
Kavuklu’nun kılığı şöyle anlatılır:”Başına abani sarıklı dilimli kavuk sırtına kırmızı çuhadan cübbe bunun altına uzun boy entarisi giyer ; cübbenin altına entarisinin üstüne beline şaldan kuşak bağlar entarinin iki ucunu kaldırıp beline sokar.Yarı belden aşağıya çakşır giymiş olduğu görülür.Ayağında çedik pabuçlar vardır.


Çelebi – çelebi tipi “kendisine hizmet edilen adam” tpidir.Her zaman zengin bir mirasyedi tanınmış bir ailenin tek varisi durumunda bulunur.Terbiyeli nazik ince zevk sahibi ve şık olmasının yanında züppe ve zampara olarak gösterilir. Çlebinin kıyafeti dönemin modası ile yakından ilglidir.


Zenne – Orta oyununda her yaşta her mizaçta her sosyal konumda zenne(kadın) tipi bazen kalabalık gruplarla bazen bir-iki kişi olarak temsil olunur.


Sarhoş – Matiz sarhoş tipidir. (Çingenece matto =sarhoş) Matizler kimi oyunlarda Zeybeklerden ya da Efelerden baskın çıkarlar.Görünüşü korku yılgı verici olmakla birlikte kendisini pek önemsemeyen olmaz.En büyük özelliği gözdağı vermek sindirmek kaba kuvvettir.Daha çok İstanbul ağzı kullanır cıvık peltek bir konuşması vardır.Kıyafeti: Dizden itibaren ayak bileklerine doğru darlaşan üst tarafı bol yan dikilerinin üzeri dize kadar işlenmiş bir pantolon giyer.Üzerinde yakasız bir mintan belinde kuşak ve kısa cepken bulunur.Cepkenin göğsü yakası ve kol ağızları işlenmişrütir.Başında etrafına sarılmış keçeden bir külah bulunur.Belinde kuşağına sokulu büyük bir kama vardır.


Tuzsuz – Öldürdüğü kişilerle övünür.Her zaman ve herkesle dövüşmeye hazırdır.


Külhanbeyi – Çoğu kez tulumbacıdır.Yere tükürür bıyık burar fesini yana eğer. Mani okur ve argo konuşur.Adı “Yanbastı Ali Gevşek Mehmet ya da Çağanoz Salih”tir.Yan yan çarpık yalpa yaparak nara atarak yürür.Kıyafeti: (Çivi baskını oyununda)Fesinin üzerine yazma yemeni sarılıdır.yarım Fransız pantolan giymiştir.Arkası basık yumurta ökçeli İskarpinleri vardır.Göğsü açık kolları sıvalı mintan üzerinde ceketini omzuna atmıştır.


Zeybek Efe – Haybetli görünüşleriyle haydutluk efsanelerinin temsilcileri olarak görülürler.Kıyafeti:Mintan ve dize kadar bol şalvar üzerine cepken giyer.Belinde kuşak sarılıdır.Başında etrafına dolanmış kırmızı külah ayğında çizme bulunur.Cepkan tamamen şalvarında diz üzerine gelen bölümü nakışlıdır.Belinde kuşağın arasına sokulu olarak kama piştov gibi silahlar taşır.


Cüce yada Kambur – Bu oyuncu Kavuklu ile birlikte ve onun arkasından yürüyerek meydana geldiği için kendisine “Kavuklu arkası” denir.Çoklukla Kavuklu gibi fdakat onu gülünçleştirecek biçimde giyinir.Sırtında bir zenbil elinde bir fener vardır.Çoklukla Kavuklu’nun oğlu “emeksiz” denilen evlatlığı ya da komşusunun çocuğudur.


Denyo – Denyo (çingenece Denilo ya da Denyo) ruhsal hastalığı olan aptal bir tiptir.Bir İstanbul mahallesinde halkın merhametine sığınmış mahallenin acıma duygusu ve hoşgörürlüğü karşısında bu duyguları istimrar edecek kadar şımarmış ve yüzsüzleşmiş küfübaz küstah bir mahalle çocuğudur.Çogu kez başında önü yırtık kulaklarına kadar geçmiş bir fes vardır.On-on beş parçadan oluşan donunun uçkurları ensesinden bağlanmıştır ayağının birinde tarkunya ötekinde eski bir terlik bulunur.Ucuna ip bağlı bir araba sürükler kimi bir elinde bir Karagöz öteki elinde bir Hacivat taşır.


Anadolulu – Rumelili kişiler – Türk ya da hırbo adıyla anılan Kastamonulu Bolulu ile Kayserili Eğinli Rumelili (muhacir) laz kürt bu guruba giren kişilerdir.Bunlar kendi yöresel özelliklerini kıyafetleri konuşmaları ile ön plana çıkarlar.


Müslüman azınlıklar – Arnavut acem arap bu guruba girer.Milletlerine ait özelliklerle ön plana çıkarlar.


Yahudi – Korkaktır Kavuklu uzaktan dayak atar gibi yaptığında Yahudi gerçekten dayak yemiş gibi bağırır.Yaygaracıdır.Çoğu kez meydana elinde Tevrat okuyarak gelir sağa sola okuyarak üfler.Kıyafeti:Başı hafif bir sarık ile örtülüdür şalvar üzerine entari belinde kuşak gözünde gözlük ayaklarında çedik pabuç vardır.


Ermeni – Çoğu kez udla gelir.Müzik şiir gibi güzel sanatlardan hoşlanır soylu güngörmüş başkalarını küçümsemeyen tavırlıdır.Kıyafeti:Ceketi pantolonu ve yeleği siyah kumaştan yapılmış ceketinin etekleri dizlerine kadar uzun bir giysi giyer.Beyaz gömleğinin yakasına küçük siyah bir papyon bağlamıştır.Başında fes elinde ince bir baston ve ayaklarında parlak iskarpinler vardır.


Yahudi Rum – Frenk’e Orta oyunu argosunda Balama denir.Balama polka oynayarak oyuna girer.Doktorluk ve eczacılık yapar.Adı çoğu kez Nikolaki Apostol Gerkidis Hıristaki Efendi Niko Kiryako olur.Kıyafeti: (çivi baskısı oyununda) Beyaz kolalı gömlek yakası çok büyük ve uzun kırmızı bir gravat ile süslenmi. Uzun bir silindir şapka ayağında uzun burunlu iskarpin üzerinde beyaz getr.Elinde ince uzun baston vardır.



ANLAMA YORUMLAMA

1.
SAHNE:
Modern tiyatro: Her oyuna göre değişen zengin dekor kullanılan bir sahne vardır.

Karagöz: Deriden kesilmiş insan hayvan bitki eşya vb. birtakım şekillerin arkasından ışık verilecek beyaz bir perde üzerine yansıtılması ile sahne ortaya çıkar.

Meddah: Her hangi bir sahne olmadan seyirci karşısında oynanır.

Orta oyunu: Etrafı seyircilerler çevrilmiş üstü açık bir alanda oynanır.Standart özellikleri sahip sahne unsurları vardır.


MÜZİK:

Modern tiyatro: Her zaman ve her çeşit müzik kullanılabilir.

Karagöz: Tef ve nareke kullanılır.Ahenkli bir şekilde semaiş okunur.

Meddah: Müziksiz gerçekleştirilir.Taklit yaparken herhangi bir müzik aletinin sesi taklit edilebilir.

Orta oyunu: Müzik vardır.Daha çok Zurna Pişekar’ın elinde tuttuğu iki dimili birbirine çarpıp ses çıkaran şakşka kullanılır.


TİPLER:

Modern tiyatro: Oynanan esere göre değişir.

Karagöz: Hiç değişmeyen belli özellikleri olan tipler vardır.

Meddah: Meddah genellikle aynı özellikleri taşıyan tipleri canlandırır.

Orta oyunu: hiç değişmeyan belli özellikleri olan tipler vardır.


DEKOR:

Modern tiyatro: her oyuna ve oyunun her sahnesine göre değişen dekor kullanılır.Kullanılan dekor profesyonelce hazırlanmıştır.

Karagöz: oyun başlamadan önce perdeye çiçek dolu saksı ağaç fıskıyeli havuz kalyon Zümrüdüanka gemi denizkızı çalgıcılar vb. den oluşan bir göstermelik (yada gösterme) yerleştirilir.

Meddah: Dekor yoktur.

Orta oyunu: Belirli dekorlar kullanır.
Kapı: oyuncuların meydana girip çıktıkları bölümdür.
Dükkan:Kavuklu’nun iş yeridir.
Yeni dünya:Çoğu zaman ev bazen de hamam ve vb. olarak kullanılır.
İçine giren oyuncuların her yandan görülebilmesi için yenidünyanın her tarafı açıktır.Önceleri oyun gece oynandığı taktirde palanga sırıklar üzerine konulan meşaleler daha sonraları cam fenerler ve lüks lambaları ile aydınlatılırdı.


2..

TÜRK TİYATROSU
1=Geleneksel Türk tiyatrosu- Karagöz
- Orta oyunu
- Meddah
- Köy seyirlik oyunu

2=Modern Türk Tiyatrosu- Komedi- Trajedi
- Dram



ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1.. E
2.. A
3.. B
4.. E
5.. C
6.. B
7.. E
8.. C
9.. C
9..
Yanlış
Doğru
Doğru
Doğru
Doğru
Yanlış

10.. Şeyh Muhammet Küşteri
Hacivat / semai
Fasıl
Şaman

11..
Doğru
Yanlış
Doğru
Yanlış
Doğru

12.. Hacivat ve Pişekar benzer kişilik özellikleri gösterir.İkisi de medrese eğitimi görmüş kurnaz çıkarlarını düşünen nezaket düşkünü gibi özelliklere sahiptir.

Karagöz ve kavuklu da benzer kişilik özellikleri gösterir.İkisi de rahat kalbinden geçeni söyleyen parasız gözü pek umursamaz gibi özelliklere sahiptir.


- Öğretici Metinler –

LATİFİ TEZKİRESİ

1.)Latifi Tezkeresini oluştururken şunları yapmıştır:

-Osmanlı ülkesinde yetişen bilgili güzel söz söyleyen veya başka bir ülkede doğup Türk şairleri yoluna giden şairleri tespit etmiştir.

-Osmanlı ülkesi şairlerin eşsiz şiirleriyle tanınan halkın dilinde şiirleri ve adları dolaşanlarla defter ve divanıyla tanınıp şöhret olmamış fazileti şairleri tespit etmiştir.

-Şairlerin değerini liyakat kudret ve yeterliliklerini belirlerken sanattan anlayan dostlarının düşüncelerini ve bilgili kişilerin ortak kanaatlerini dikkate almıştır.

-Şairlerin birbirlerinden meziyet ve üstün tutulma sebeblerini araştırmıştır.

-Şairlerin edebi sanatların hangisi üzerinde başarılı olduklarını ve ustalık alanlarını öğrenmiştir.

-Şairlerin ne zaman doğduğunu nerede yetiştiğini tespit etmiştir.

-Şairlerin şiir ve inşa alanında divan risale mesnevi ve makale olarak neleri yazdıklarını tespit etmiştir.

-Şairlerin yazdım diye bildirdiği eserlerin kendi telefi kendi buluşu veya başka bir dilde yazılmış eski şairlerin eserlerinden tercüme çalıntı yahut iktibas olup olmadığını tespit etmiştir.

-Her bir sanatçının meydana getirdiği eserleri ve yazdığı şiir ve beyitleri çalışıp çabalayarak bir bir bulmuştur.

-Türkçede şiir ve nesir olarak yazılmış ne kadar divan risale mesnevi ve makale varsa hepsini inceden inceye gözden geçirmiştir.

-Uzun bir sürede yaşlı bilge kişilerden ve edebiyatla ilişkisi olanlardan sorup bazı bilgiler öğrenmiştir.

-Bilgin sohbetlerinde beliğ kişilerin toplantılarında mahal ve münasebetle okunan renkli gazelleri dostların gönül sayfalarında ve kültürlü kişilerin içlerindeki defterlerde yer alan seçkin şiirleri Osmanlı ülkesi şairlerinin eserleriyle bir araya getirip her birinin güzel matlalarını beğenilen matlalarını renkli ve makbul mesnevilerini zevkle dinlenen manevi beyitlerini yararlı müfredlerini ve rubailerini nazik latifelerini şairlerin birbirleriyle yapılmış olan güzel şakalaşmalarını bu tespit etmiştir.


2.) Latifi’ye göre şiir: edebi zevk verebilen içinde güzel söz kalıplarını ve anlatımları barındıran özgün nitelikler taşıyan özelliklere sahip olup farklı türlerde yazılmış olmalıdır.

Latifi’ye göre şair bilgili olmalı ve güzel söz söyleme yeteneğine sahip olmalıdır.Ayrıca şairlerin eşsiz şiir yazma yeteneği şiir yazmada belli bir üstün yönü olmalı başkasını taklit etmemelidir.

Latifi’nin şiir hakkındaki düşünceleri isabettir bu düşüncelere katılmamak mümkün değildir.

3.)
Yardımcı düşünceler

-Mir Süleyman Şah’ın maiyetindeki şairlerden ve o dönemin bilgili kişilerden olduğu

-“İskendername” adlı eserinde Batıni ilimlerden afaki ve enfüsi teşbih ve temsil ile geometri astronomi yıldızlar ilmi ve hikmetten çok mana ve marifeti bir araya getirip kullandığı

-Yazdığı eserin çağının ileri gelenlerine sunulduğu ve hiç kabul görmediği

-Şeyhi’nin adına bir kaside yazdığı

-Şiirinden anlayan nüktedan kişiler tarafından itibar görmediği

-Mir Süleyman adına mürettep divanı çok sayıda kaside terci gazel ve Farsça tercümesi bulunduğu


En Kapsamlı Yargı

Şiir ehliyetine gazelleri marifetine göre değildir.


4.) Latifi Ahmedi’yi edebi bakımdan değerlendirmeye çalışmıştır.Ahmedi ile ilgili yargılara varırken deliller göstermiştir.Bütün bunlar dikkate alındığında Latifi’nin eserini Ahmedi’yi yermek ya da övmek amacıyla değil de onun hakkında tarafsız bir gözle bilgi vermek amacıyla yazdığını söyleyebiliriz.

5.)

AHMEDİ

Memleketi=>Sivas
Yaşadığı Dönem=>Murat Han Gazi Devri
İlmi Yönü=>GeometriAstronomiYıldızlar İlmi ve Hikmetten anlıyor
Şairlik Yönü=>Edebi yönü zayıftır şiirleri zayıftır
Şairin Hayatından Bir Kesit=>Şiirlerinin beğenilmemesi ve Şeyhi’nin onun adına bir Kaside yazması
Devrin Sanat Bilinci=>Şair edebi açıdan özgün üstün nitelikli ve estetik olmalıdır.
Eserleri ve Eserlerinden Örnekler=>Divan’ından ve İskendernamesinden örnekler verilmiştir.
Sonuç=>Şiiri ehliyetine gazelleri marifetine göre değildir.

6.a)

Tezkirelerin Kapsamı

-Şairlerin Edebi yönü

-Şairlerin hayatından önemli kesitler

-Şairlerin hayatı

-Şairlerin ilmi yönü

--Dönemin sanat anlayışı

-Eserlerden örnekler


b.)Tezkireler aslında bir yönüyle anlattıkları dönemin Edebiyat tarihini ifade eder.Çünkü her ne kadar edebiyat tarihi Tezkirelere göre olaylar ve durumlara daha geniş pencereden baksa da tezkirelerle kapsam bakımından benzerlik göstermektedir.Edebiyat tarihi de tezkireler gibi dönemin sanat anlayışını sosyal ve siyasi yönlerini edebi türlerin gelişimi sanatçıların hayatı ve edebi yönünü ele alır.

7.a) Bu paragraf metinde Ahmedi’nin anlatıldığı bölümün ilk paragrafının ilk yedi satırıdır.

b.) 16. yyda bu metin okunduğunda anlamını bilmediğimiz kelimelerin çoğunlukla olduğu ortaya çıkar.Bunun nedeni metinde Arapça ve Farsça kelimelerin oldukça fazla kullanılmasıdır.Ayrıca metine bulunan ve bugünkü Türkiye Türkçesinde kullanılan kelimelerde ses değişikleri de meydana gelmiştir.Ünlülerdeki yuvarlaklaşma temayülü de yine önemli bir özelliğidir.


8.)Tezkire Latifi’nin araştırmaya meraklı bilgili kültürlü edebi zevki ve kültürü olan ön yargılı hareket etmeyen ilim yolunda sabır gösterebilen bir kişi olduğunu göstermektedir




ertu isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 05-05-2008, 09:47 PM   #9 (permalink)
Çaylak
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: May 2008
Mesajlar: 2
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 1
Rep Derecesi:
ertu Bu noktada bilinmeyen bir miktar.
Standart

ödevler icin tesekkur edrım rıca etsem seyahatnameyıde yollarmısın



ertu isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 06-05-2008, 07:37 AM   #10 (permalink)
Profesyonel

 
qamzee - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Jan 2008
Yaş: 22
Mesajlar: 9.526
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 498
Rep Puanı: 4716
Rep Derecesi:
qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.qamzee Çok ünlü.
Standart

Alıntı:
ertu Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
ödevler icin tesekkur edrım rıca etsem seyahatnameyıde yollarmısın

-Seyahatname-

1.)Evliya Çelebi rüyasında Hz. Muhammet’i görmüş “şefaat” yerine “seyehat” deyince seyahate çıkıp seyahatname yazmaya karar vermiştir.

2.)Metin parçasına göre Evliya Çlebi eserini yazarken şöyle bir yöntem izlemiştir:

-Seyahate çıkma nedeni

-Ulaşılmak istenen yere hangi yollarla ve nasıl gidildiğinin anlatılması

-Gidilen yerin dış görünümünün genel özellikleriyle tanıtılması

-Gidilen yerin tarihi ile ilgili bilgi verilmesi

-Gidilen yerin ön plana çıkan mekanlarının tanıtılması

-Gidilen yerin insanlarının ön plana çıkan genel özellikleriyle tanıtılması

-Dönüş yolunda görülen yerlerin tanıtılması

-Sonunda eve varılması


4.a)
Verilen metin parçasına göre dil ve anlatım özellikleri şunlardır:

-Dönemindeki öğretici metinlerde kullanılan dile göre sade bir dil kuulanılmıştır.

-Arapça ve Farsça kelimeler ve terkipler kullanılmıştır

-Erzurum ağzına ait özellikler vardır.(yiğirmi gelürsin)

-Günümüzde kullanılan kelimeler metinde ses değişikliği olarak kullanılmıştır.(tokuz>dokuz ; dimiler>demişler)

b.)
kan : maden ocağı bir şeyin kaynağı

müşebbek : şebeke haline getirilmiş olan

vefret : bolluk

badincan : patlıcan

vasi’atü’aktar : tarafları yanları geniş olan

rehisatül’-esr’ar : yiyeceği içeceği ucuz

efvah-ı nas : halkın ağzı

darb-ı mesel : atasözü

berf : kar

zalüm : çok zalim olan

sakin : oturan ikamet eden


Günümüz Türkçesi ile
Gerçi Erzurum şiddetli kışın kaynağıdır.Ama ağ gibi örülmüş (her tarafı kaplanmış) bostanları çok olup kavunu karpuzu lahana ve patlıcanı çirişi boldur.”her tarafı geniş yiyeceği ve içeceği bol dedikleri yer tam burasıdır.

Hatta halk ağzında şöyle bir atasözü vardır:Bir dervişe:
-Nereden geliyorsun demişler.
-Kar rahmetinden geliyorum demiş.
-Orası hangi diyardır demişler.
-Soğuğuyla insana zulmeden Erzurum’dur demiş.
-Vallahi on bir ay yirmi dokuz gün kaldım.Halk hala yaz gelecek diyordu.Ben görmedim demiş.

5.) Evliya Çlebi

-En önemli eseri Seyahatnamesidir.
-Dönemine göre eserinde sade bir dil kullanılmıştır.
-Anlatımı sıcak samimi ve biraz da abartılıdır.
-En ünlü gezginimiz ve gezi yazarımızdır.




qamzee isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks

Etiketler
meddah, orta, orta oyunu meddah, oyunu


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



WEZ Format +3. Şuan Saat: 08:31 AM.
"5651 Sayılı Kanun'un 8.Maddesine ve T.C.K'nın 125. Maddesine göre Forumumuzdaki Üyelerimiz, yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. Forumumuzda bulunan bir içeriğin, kanunlara aykırı olduğunu veya yanıltıcı olduğunu düşünüyorsanız lütfen buradan ( kemalyanal@yahoo.com ) bize bildirin."
Protected by CBACK.de CrackerTracker

Add to Google Suchmaschinenoptimierung mit Ranking-Hits Add to Google
| Tags | Gizlilik Bildirimi | dC| Death Chasers Klan | Link Ekle | Sitemap | Link Ekle | GençMekan |

Search Engine Optimization by vBSEO 3.3.0