*TNT*

Yüksek teknoloji ürünleri bizlere eski günlerde kullanılan ilkel cihazları unutturuyor...!
Bir şeyi “unutabilmek” için elbette önceden bilmek lazım. Benim yaş grubumda olanlar “belki unutmuşlardır” diye hatırlatıyorum...

“Unutma” fırsatını henüz bulamayan gençler de belki aşağıdaki PUROCE’ye bakıp çok derin olmayan düşüncelere dalabilirler... Ne de olsa “High Tech” değil. :-)

1. Nereden çıktı şimdi bu “şey” ? ...
Aşağıda detayları verilen radyo alıcısı 1930-1945 yılları arasında özellikle İkinci Dünya Savaşı boyunca siperlerde kullanılan çok basit bir radyo alıcısıdır. Elinde tüfek belinde el bombası siperde sabahlayan bir askerin dünyadan haber alabilmek amacıyla imal edebileceği daha basit bir radyo alıcısı olduğunu zannetmiyorum.
Bendeniz bu radyo alıcısının daha “gelişmiş” bir modelini 1958 yılında Orta-I öğrencisiyken imal etmiştim. O zamanlar Grundig TK-23 modeli “teknoloji harikası” bir teyp kayıt cihazım vardı. Uzun dalga Ankara Radyosu’ndan müzik parçalarını kaydetmeye uğraşıyordum.
Uzun dalgadan yaptığım kayıt sonucu teypten geri dinlediğim ses tam bir rezaletti...! Başta 50 Hz. Şehir şebekesi olmak üzere çeşitli boy renk ve cinste vınlama çınlama gürültü patırtı parazit arasından düzgün bir müzik dinlemek mümkün değildi... (İnanmayanlara bantları gönderirim dinleyip görürler.)
Tam o sıralarda da “Sarfiyatsız” Galenli Radyo Alıcısı adı altında bir cihazın imalat detayları elime geçmişti. Uzun lafın kısası ben bu alıcıyı 1958 yılında yaptım ve üstelik en temiz en berrak müzik kayıtlarımı da bu cihaz aracılığıyla becerdim. (12 yaşında bir öğrenci için ÇOK büyük bir başarıydı... Üç yıllık ortaokul öğrenciliğim boyunca yaptığım bu “temiz” kayıtlar nedeniyle kız arkadaşlarımın sayısı bile arttı.) :-)

2. Malzeme listesi ...
1 adet çengelli iğne
1 adet ucu sivriltilmiş kurşunkalem ucu
1 adet paslı jilet
20 metre kadar 0.30 çapında bobin teli
1 adet 2cm x 2 cm x 11 cm yalıtkan bobin karkası
1 adet yüksek empedanslı kulaklık
Yeteri kadar karton vida bakır tel makaron yapıştırıcı zımpara filan.......
Burada yazmayı unuttuğum diğer şeyler...
Uzun bir ANTEN imal edebilmek için 15 mt kadar (mümkünse) bakır örgülü anten kablosu
Düzgün bir TOPRAK bağlantısı için nemli toprağa gömülmüş teneke konserve kutusu...
(UNUTMAYIN evde değilsiniz siperdesiniz...! Anten kablosunun ucuna taş bağlayıp ağacın üstüne atıyorsunuz.... Konserve kutusunu gömdüğünüz yere de (en kötü ihtimalle) -- Bu mesaj otomatik olarak gelmektedir. -- yapıyorsunuz.

3. Bobin İmalatı ...
Bu radyo alıcısının düzgün çalışması için gereken en önemli parça; BOBİN... Lütfen aşağıdaki imalat resmine bakın ve durum değerlendirmesi yapın...
* Karkası bulun üzerine ince bir karton şeriti yapıştırın... (bakınız şekil 26307)
* Bobin sargılarının eşit aralıklarla ve çok sıkı olması şartı var.
* 0.30 çapında tel kullanırsanız yaklaşık 220-230 tur saracaksınız demektir.
* Bobin sargısı 11 cm boyundaki karkasın üzerinde yaklaşık 8 cm yer tutuyor.
* Sargı bittikten sonra üzerine “lak” sürün kurutun. Lak bulamazsanız annenizden eşinizden kız kardeşinizden veya sevgilinizden (çaktırmadan) tırnak cilası yürütün onu sürün.
* Kuruduktan sonra katon şeritin sağladığı hafif çıkıntıdan yararlanarak bobin tellerinin üzerini SADECE karton şerit boyunca zımparalayın. (Ayar için sağa sola sürgü gibi gezdireceğiniz bakır tel bobin teline temas edebilsin.)
* Enli bir paket lastiği bulun KESİT resminde görüleceği gibi (bakınız şekil 99568) gergin bir biçimde vidalayın.... (BOBİN TAMAMDIR...)



4. Montaj ...
* Bobini sardıktan sonra tablanın üzerine uygun ayaklar koyarak yapıştırın. Bobin telleri tablaya değmesin.
* Çengelli iğnenin ucuna kurşunkalem ucunu sıkıca bağlayın. Bağlamak için ince bakir tel kullanabilirsiniz ama üzeri laklı bobin teli olmasın... Çıplak tel olsun iyi temas sağlasın. (Kurşunkalem ucunu sivriltirken su zımparası kullanın.)
* Jileti önce çok iyi temizlemeniz gerekiyor. Yağ sabun kalmayacak. Sonra birkaç gün ıslak bırakın paslansın. (Ne kadar iyi ve homojen paslanırsa o kadar iyi bir “yarı iletken” ortamı sağlıyor. Paslı jileti anten bağlantısı yapılacak biçimde tablaya sıkıca yapıştırın sonra vidalayın. İstasyon ararken sabit durması çok önemli.
* Çengelli iğneyi jiletin üzerine 60-70 derece açı ile bastıracak şekilde bükün ve kulaklık ucuyla beraber sıkıca vidalayın. (Dinleme sırasında sağa-sola titremesin sıkı bassın.)
* Kulaklık ucundan gelen bakır teli lastik şeritle bobin arasına sıkıştırın. (Bu teli makaronlu noktadan tutup sağa-sola gezdireceksiniz istasyon arayacaksınız.)


4. İşletim ...
* Radyo alıcınız hazırdır.
* Anten bağlantınızı ve toprak bağlantınızı yapın. (Anten uzun ve iyi değilse toprak iyi değilse radyo alıcınız ÇALIŞMAAaaAAaZ...! )
* Kulaklığı kulağınıza takın. Ağzınıza burnunuza takarsanız SES GELMEEeeEEeeZ..)



(Antenin kazancına göre kulaklıktan HAŞIR-HUŞUR sesleri gelmeye başlayacaktır.)

* Jiletin üzerinde kurşunkalem ucunu gezdirerek “iyi bir nokta” bulun... Sesi duyacaksınız.
* Bobinin üzerindeki ayar çubuğunu sağa-sola gezdirdiğinizde uzun dalga radyo istasyonlarını duymaya başlayacaksınız. (SEÇİCİLİK gibi bir endişeniz olmasın en kuvvetli istasyon size gelecek ve diğerlerini bastıracaktır.)
* Duyamazsanız doktora gidin kulağınızı kontrol ettirin.
* Diyelim ki bütün bunları yaptınız ve DANDİK radyo alıcınız yine istediğiniz gibi çalışmıyor... Bu durumda çengelli iğne kurşunkalem ucu ve jilet üçlüsünü görüntüde aynen bırakın ama tablanın altına aynı işi yapacak bir 1N34 Germanium kristal yerleştirin. (veya daha da ahlaksızca bir tadilat yapın ve muadil bir diod bulup lehimleyin.) Bağlantıları çaktırmadan bu devreye aktarın. Görüntü aynen kalsın ama diod görevini 1N34 kristal veya muadili.... her neyse... “taahhüt etsin.”.... “Bu kristali/diodu nereden buluruz ?” derseniz oturduğunuz mahallede yaşı 50’yi aşmış radyo tamircisi arayın... Hurdaların arasından bulur size verir...
Şimdi bu alıcıdan istediğiniz teyp cihazına düzgün kayıt yapabilirsiniz. Ama/Fakat/Lakin istediğiniz istasyona ayar yapma imkanınız çok kısıtlı olacağı için ne bulursanız onu alırsınız. Bakarsınız Arabın ‘yalelli’si çıkar...

ÖNEMLİ NOTLAR:
Bu PUROCE’yi ben yıllar önce “muayyen frekans bobini” kullanarak yapmıştım ve ayar (tuning) devresi için bir adet “varyabl kondansatör” ve iki adet paralel kondansatör kullanmıştım. Bu dahiyane eklemelerimin alıcının “seçiciliği” üzerinde herhangi bir pozitif etkisi olmadığı için size tavsiye etmiyorum. Devreyi en basit şekliyle deneyin görün derim.

Antenim ACAİP uzun ve kazançlıydı... Bizim apartmanın tepesindeki direkten komşu apartmanın tepesindeki iki direğe (aynen Mercedes yıldızı gibi) bir anten çekmiştim. Kulaklıktan gelen ses acaip temiz ve kuvvetliydi.

Bobin imalatı sırasında 0.20 0.25 çapında teller kullanarak birkaç tane yedek bobin daha sarın. İyi sonuç alamadığınız anda devredeki bobini değiştirin. Bir de bakarsınız bulunduğunuz yerden radyo istasyonu ararken sarmış olduğunuz yedek bobinlerden biri daha iyi sonuç verir.

SON olarak... ANTRAK Kurucu Başkanı TA2R (Göktay Alpman) size bu PUROCE konusunda NET ve ayrıntılı bilgi verebilecek en güvenilir kaynaktır. Ne de olsa Birinci Dünya Savaşı sırasında Galiçya cephesinde bu radyo alıcısını imal edip siperde nöbet beklerken kullandığı... ve hatta Pearl Harbour baskını öncesinde Japon uçaklarının gelişini bu cihazla haber alarak ilgilimakamlara bildirdiği fakat bu istihbaratın dikkate alınmadığı tarihi bir geçek olarak dünya amatör telsiz ansiklopedilerine kaydedilmiştir. :-)

Benzer Konular:

• Radyo Televizyon Muhabiri
• Radyo - TV Teknisyeni
• Basit Makineler
• Gemi Yapımı
• Basit yaşayacaksın ....

__________________