Array
Geri git   GençMekan > EĞİTİM | ÖĞRETİM > Bilgi Kaynağı > Türk Dili ve Edebiyatı


röportaj türünün özellikleri,temsilcileri


Konuya Davet EdilenLeR

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 22-04-2009, 03:04 PM   #1 (permalink)
Uzman

 
~qéCéC!'02~ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Mar 2009
Bulunduğu yer: ]¦•¦[istanbul]¦•¦[
Yaş: 22
Mesajlar: 1.086
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 152
Rep Puanı: 1548
Rep Derecesi:
~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.~qéCéC!'02~ Mükemmel bir geleceğe sahip.
Saygılar röportaj türünün özellikleri,temsilcileri

Röportaj gazete ve dergilerde yayımlanın yazı türlerinden biridir. Öğretici yazı türüdür. Bir olay bir durum; yerinde gezip görülerek olayla ya da durumla ilgili değişik kişilerle konuşularak soruşturularak yazılır.



Röportaj hem gezi yazılarının hem makalenin özelliklerini taşır. Makale gibi dayandığı sağlam bir düşünceyi bir tez vardır. Yazar; sorunu yerinde inceleyerek gezip görerek halkla varsa mağdurla ve yetkili kişilerle konuşarak; fotoğraf belge istatistik bilgiler… gibi bilgilerle destekleyerek okuyucunun bilgisine sunar. En çok kamuoyu toplayan gazete yazısıdır. Çok yönlü anlatım olanakları vardır. Bu yönüyle diğer düşünce yazılarından zengindir. Uzunluğu çoğu zaman makaleden çoktur. Bazen bir röportaj yazısı gazetenin iç sayfalarından birinde dizi halinde günlerce yayınlanır. Okuyucunun sıkılmadan merakla okuduğu bir yazı bir türüdür.



Röportaj yazmak çok önemlidir. Bu nedenle de röportaj yazarının toplumsal sorumluluğu diğer yazarlardan daha çoktur. Röportaj yazarlığı ayrı bir ustalığı ve yan alan becerilerini gerektirir. Yazar evindeki köşesine çekilip yazmaz yazdıklarını. Röportaj yazarı eline ayağına çabuk olmak zorundadır. Yazar bir yandan evinde çalışırken bir yandan kütüphanede arşivde devlet dairesinde iş yerlerinde araştırma yapacak; diğer yandan da olay yerinde incelemeler yapacaktır. Hem fotoğrafçı titizliği ile çalışacak; hem de yerine göre kimi zaman sevecenlikle kimi zaman ısrarlı ama hiçbir zaman sırnaşık ve terbiyesiz olmadan haddini bilerek insan haklarını da çiğnemeden soruşturma yapacaktır. Bütün bunların yanında röportaj yazarı okuyucu ile bağını koparmamak zorundadır.



Röportaj türünün belirleyici özellikleri nelerdir?
• Röportaj da düşünsel plânla yazılır.
• İşlenen konu; toplumsal sanatsal olay ya da olgu olmalıdır.
• Yazar anlattıklarının doğruluğunu; konuşma bilgi toplama ve fotoğraflarla desteklemeli anlattıklarını bir mantık çerçevesine oturtabilmelidir. Her anlattığı önceki anlattıklarıyla çelişmemelidir.
• Röportaj yazarı; açıklayıcı anlatım öyküleyici anlatım betimleyici anlatım ve tartışmalı anlatım gibi bütün anlatım yollarından yararlanır. Okuyucuya konunun önemini kavratabilmek için örnekleme karşılaştırma tanık gösterme gibi nesnel verilerden de yararlanmalıdır.
• Röportaj yazıları zamanla tarihsel belge olabilir.
• Fotoğraf ya da belge kullanılabilir.

Bazı röportajlar yüz yüze yapılabildiği gibi bazısı da yazılı soruların verilip cevapların daha sonra yazılı olarak alınması şeklinde de olabilir.
Röportajlar genellikle sorucevap tarzında olur. Ancak bazı yazarlar röportajı hikâye kurgusu ve üslûbu içinde vermeyi tercih ederler. Metin içerisinde kendi duygu düşünce ve izlenimlerini de aktarırlar. Çoğu röportaj gezi yazısıyla iç içe sunulmaktadır. Gazeteciler ülke içinde başka şehir ya da ülke dışında başka ülkelere gazetecilik çalışması için gittiklerinde oralarda yaptıkları röportajları ve gezi izlenimlerini birlikte aynı kurgu içinde kaleme almaktadırlar.



Türk edebiyatında röportaj türünün ilk örneklerini Evliya Çelebi vermiştir. Modern anlamda ise Ruşen Eşref Ünaydın’ın Diyorlar ki (1918); adlı çalışması bu türde verilmiş ilk örnek arasındadır. Bunun dışında diğer bazı röportajlar şunlardır: Hikmet Feridun Es Bugün de Diyorlar ki (1932) Mustafa Baydar Edebiyatçılarımız Ne Diyorlar (1960); Gavsi Ozansoy 40 Yıl Sonra Diyorlar ki (1962); Tahir Kutsi İç Göç (1964); Halil Aytekin Doğuda Kıtlık Vardı (1965); Abdi İpekçi Liderler Diyor ki (1969); Yaşar Kemal Bu Diyar Baştan Başa (1971); Fikret Otyam Gide Gide 10 (1969); Yaşar Nabi Nayır Edebiyatçılarımız Konuşuyor (1976 konuşmalar değişik kişiler tarafından yapılmıştır.); İsmail Parlatırİnci Enginün Orhan Okay Zeynep Kerman Kâzım Yetiş Necat Birinci Röportajlar (1997).

Türkiye gazetelerinde röportaj çalışmaları yayımlanan başlıca gazeteciler arasında şunları sayabiliriz: Fikret Otyam Yaşar Kemal Vasfiye Özkoçak Füsun Özbilgen Leyla Umar Nuriye Akman Ayşe Arman Fehmi Koru Yazgülü Aldoğan Hüsamettin Aslan.
Aşağıda Haldun Taner’le yapılan bir röportajı görüyorsunuz:
Keşanlı Ali Destanı’nı yazmaya sizi neler zorladı?
Her yazarın bazı sevgili temaları oluyor. Mitosların kulis arkasını deşmek de beni en çok saran temalardan biri. Lûtfen Dokunmayın tarih plânında bir Baltacı hiyaneti efsanesinin tartışmasını yapıyordu. Keşanlı Ali Destanı ise gecekondu ortamında bir kahramanlık mitosunun parodisini yapıyor.

Bu oyununuzu alışılmış müzikallerden ayıran özellikler neler?
Alışılmışlıktan kastiniz Amerikan mo**** müzikallerse hemen söyliyeyim ki bu tarza karşı ne ilgim ne de sempatim var. İlerde olacağını da hiç sanmam. Biz bambaşka bir yolun yolcusuyuz. Keşanlı Ali Destanı ile yepyeni bir halk tiyatrosu üslûbuna gitmeyi deniyoruz. Amacımız akşam yemeğinden sonra hazmı kolaylaştıran bir eğlence sağlamak değil. Söyleyeceğini güldürü kılığında söyleyen seyirciyi tedirgin eden aktif bir uyarı tiyatrosu.

Keşanlı Ali Destanı’nın kahramanları hayattan mı alınmadır?
1960′ta ünlü bir kondu efesinin vurulması beni çok ilgilendirmişti. Yerinde incelemeler yaptım. Olayın kahramanları ile aileleri ile görüştüm. Arkadaşım Mehmet Kemal’in aracılığı ile tanıkları buldum. Konuştum. Oyunun hareket noktası o olay oldu. Ama oyundaki Keşanlı Ali daha çok da kendi fantazimin ürünüdür. Bozuk Zilha 1962′de Keşanlı Ali tipi kabare tiyatrosunda Gültepe No.8 adlı şansonla sunduğum gecekondulu kızın gelişmiş bir portresidir. Helâcı Şerif Abla ise on beş y ıl önce yayınlanan Bayanlar 00 hikâyemin kahramanı.

Oyununuzu yazarken gecekondu çevreleriyle ilgiler kurdunuz mu?
Gecekondu bölgelerine karşı ilgim ve sevgim yeni değil. Altındağ’ı Taşlıtarla’yı çoğu dostum benim aracılığımla tanımışlardır. Kondulara ait gazete haberlerini onlar üzerine iktisadî raporları ilgi ile izlerim. Gecekonduları sade canayakın insanlardan ötürü değil ayrıca toplumumuzun küçük çapta bir maketi saydığım için de çok ilginç buluyorum.

Konuşan: Ayhan Sümer





RÖPORTAJ
Yazarın okuyucularına bir konuyu inandırmak için kişi eşya eser ya da bir yerle ilgili olarak yaptığı incelemeleri fotoğraflarla süsleyerek kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve dergi yazılarına Röportaj denir.

Röportaj yapacak kişide üstün bir görüş anlayış ve gözlem yeteneği olmalıdır. Röportaj bir çeşit haberdir. Fakat röportajda bilgiden başka yazarın izlenimleri düşünceleri görüşleri de yer alır. Röportajı hazırlayan kişi konuyu iyice öğrenmeli yerinde ve gerekli incelemeleri yapmalı gerekli belgeleri toplamalıdır. (S. SARICA - M. GÜNDÜZ Güzel Konuşma Yazma s. 283)

Röportaj türü gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu nedenle röportaj özellikle gazetecilerin uyguladığı bir türdür. Günümüzde radyo ve televizyon da çok önemli bir röportaj aracı konumundadır. (H. F. GÖZLER Örnekleriyle Türkçe ve Edebiyat Bilgileri s. 561)


Röportaj bir gazete yazarının çeşitli kimseler yerler ve olaylarla ilgili inceleme ve araştırmalarına kendi görüşlerini de ekleyerek oluşturduğu yazı türü. Röportaj kelimesinin kökeni Latincede 'toplamak' 'getirmek' anlamlarında kullanılan reportare kelimesine dayanır.

Röportaj bir gazete yazısı olmasına karşın gezi türüyle iç içe olması bazen sanatsal kaygılarla kaleme alınması sıradan bir aktarma değil de özel bir yorum değerlendirme değeri taşıması gibi özellikleriyle edebiyat türü olarak da kabul edilmektedir.

Röportaj başlangıçta "sorular" ve "yanıtlar"dan oluşan "mülakat"tan farklı değilken gazeteciliğin gelişmesi ve ünlü edebiyatçıların röportaj türünde de yapıtlar ortaya koymaya başlamasıyla daha çok araştırmaya incelemeye soruşturmaya dayanan ve bazı gerçeklerin ortaya çıkmasına yardımcı olan bir dal haline gelmiştir.

Konu başlıkları
• 1 Yapısı
• 2 Konuları
• 3 Röportaj yazarlığı
• 4 Türkiye'de röportaj



Yapısı
Yapısına daima öznellik hakimdir ve bu öznellik bütünüyle gerçeklere odaklı basit haberin ve de hemen hemen aynı derecede yalın biçimlendirilmiş karmaşık haberin aksine aranan bir özelliktir.

Röportaj gerçekleri öznel yaşantılarla harmanlar. Yalın biçimde kaleme alınmış basit haberden gerçekleri yansıtan karmaşık haberden daha ayrıntılı daha canlı bir anlatım biçemine sahiptir. Ama anlatımın renkliliği bir dizi niteleme sıfatının kullanımıyla değil daha çok içerikle sağlanmalıdır. Röportajlar genellikle birinci tekil şahsın ağzından yazılır.

Eylemler ve yaşantılar gerçek olaya ilişkin haberlerle bağlanır. Ama bu iş olduğunca canlı yapılmalıdır.

Bir röportajda insanların da söze katılmaları (olası ise doğrudan anlatımla) önemlidir. Bu anlatımı canlandırır ve aktarılan yaşantıya doğrudan bağlantıyı sağlar.

Bir röportaj asla yazı işlerinin dört duvarı arasında kurulan bağlantılarla araştırılamaz. Kaleme alınan olay bizzat yaşanmış olmalıdır (olduğunca çok not alınmalı).

Bir röportaj öykünün doğal anlatımına elverişli bir yapıya sahip olmalıdır. Aralara olayın hızını yavaşlatan an’lar da (düşünceler yansımalar yargılar) serpiştirilebilir. Kesinlikle bir okul kompozisyonunun biçemi yeğlenmemelidir (genelden özele). Bunun tersini uygulamak daha uygundur (özelden genele).

Salt tarihsel bir yapı çok ender kullanılır. Ana düşünce kaybolmadığı takdirde bir röportaj konusal açıdan da yapılandırılabilir ama olaydaki iç bağlantı korunmalıdır. Röportaj –haber gibi- hiyerarşik düzen içinde değil bir oyun gibi kurgulanır (W. Schneidet).

Bir röportajın biçemi heyecan yaratmalıdır ve bu heyecanın ölçüsü genelde şimdiki zaman kullanımıyla arttırılır. Yaşanmış olanlar doğrudan olduğu gibi aktarılır. Sıyga değişikliklerinin yerinde kullanımı metine ilginçlik kazandırır. Heyecan yaratılması gereken durumlarda aşırılıklara yer yoktur. Heyecan için tempo gerekir. Tempo da kısa cümlelerle sağlanır. Gereksiz sözcük ve tümce öğeleri kullanmaktan sakınılmalıdır. Okurun kendiliğinden eklemeler yapabileceği yerler anlatılmamalıdır. Kaynak belliyse (örneğin alıntılar) usul gereği sürekli kaynağa yönelik gönderme yapmaya gerek yoktur. Biçem renkli ve canlı olmalı ama anlatımın renkliliği bir dizi sıfat ve zarf kullanımıyla değil içerikle sağlanmalıdır.

Betimlemek (atmosfer duygular görünümler) anlatmak (süreçler eylemler) alıntılamak (etkili ifadeler) ve yansıtmak (düşünmek sonuçlar çıkarmak): Bir röportajda bu dört öğe iyi dağıtılarak kullanılmalıdır.

Konuları
Röportajlar yurtiçi ya da yurtdışı siyasal toplumsal ekonomik kültürel vb. bir konuda olabilir. İyi bir röportaj yazarının ele aldığı konuyu enine boyuna araştırması incelemesi ilgililerle görüşmesi konuyla ilgili yerleri gezip görmesi gerekli belgeleri toplaması gerekir. Yani röportaj yalnızca gözlemlerin izlenimlerin ya da konuşmaların aktarılması değil bunların ötesinde bir yorum ve değerlendirme yazısıdır.

Röportaj gazete ve gazetecilikle birlikte gelişen bir türdür. Dünyadaki aşağı yukarı bütün gazete ve dergilerde görülen röportajlar konuyla ilgili olarak çekilen fotoğraflarla bütünlenmekte fotoğraf röportaja belgesellik gerçekçilik ve görünüm sağlamaktadır.


Röportaj yazarlığı
Dünyada pek çok ünlü edebiyatçı aynı zamanda röportaj yazarlığı da yapmıştır. Bunlar arasında Jack London Hemingway Ehrenburg Şolohov Sartre vb. anılabilir. Malaparte ile Raymond Cartier de gazetecilikten yetişme röportaj yazarlarındandır.açıkça şu söylenmelidir ki..... bu ünlüler ne kadar tanınmış bir insanlardır. çoğu kişi bilmez çünkü bilinen bir şey gibi onlara gözükmez


Türkiye'de röportaj
Türk basınında röportaj türü başlangıçta mülakat niteliğinde gelişmiş özellikle 1960'tan sonra Türk toplumunun çeşitli sorunları kamuoyuna duyurulurken edebiyatçılarımızın röportaj türünden oldukça başarılı bir biçimde yararlanmaları aynı zamanda da röportaj tekniğinin gelişmesini röportajın gazetelerin vazgeçilmez bir birimi haline gelmesini sağlamıştır.

Basınımızda röportaj türünde başlıca yapıtlar veren gazeteci ve edebiyatçıların başlıcaları arasında;

Ruşen Eşref Ünaydın
Hikmet Feridun Es
Mustafa Baydar
Gavsi Ozansoy
Falih Rıfkı Atay
Abdi İpekçi
Yılmaz Çetiner
Nurullah Berk
Fikret Otyam
Necmi Onur
Dursun Akçam
Yaşar Kemal
Hikmet Çetinkaya
Mete Akyol
Mustafa Ekmekçi
Halit Çapın vb. sayılabilir.

Benzer Konular:

___----____
__________________


~qéCéC!'02~ isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 22-04-2009, 03:36 PM   #2 (permalink)
Uzman

 
Kenshi - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: May 2008
Bulunduğu yer: Ankara
Yaş: 25
Mesajlar: 1.004
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 338
Rep Puanı: 13833
Rep Derecesi:
Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.Kenshi Çok ünlü.
Standart

Teşekkürler



__________________
Kenshi isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks

Etiketler
ozellikleri, roportaj, temsilcileri, turunun


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



WEZ Format +3. Şuan Saat: 10:33 PM.
"5651 Sayılı Kanun'un 8.Maddesine ve T.C.K'nın 125. Maddesine göre Forumumuzdaki Üyelerimiz, yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. Forumumuzda bulunan bir içeriğin, kanunlara aykırı olduğunu veya yanıltıcı olduğunu düşünüyorsanız lütfen buradan ( kemalyanal@yahoo.com ) bize bildirin."
Protected by CBACK.de CrackerTracker

Add to Google Suchmaschinenoptimierung mit Ranking-Hits Add to Google
| Tags | Gizlilik Bildirimi | dC| Death Chasers Klan | Link Ekle | Sitemap | Link Ekle | GençMekan |

Search Engine Optimization by vBSEO 3.3.0