Array
Geri git   GençMekan > EĞİTİM | ÖĞRETİM > Bilgi Kaynağı > Türk Dili ve Edebiyatı


Türk Şiirde Kullanılan Ölçüler


Konuya Davet EdilenLeR

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 09-12-2007, 03:39 PM   #1 (permalink)
Profesyonel

 
ÇaLıKuŞu - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Aug 2007
Bulunduğu yer: --------
Mesajlar: 11.152
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 619
Rep Puanı: 8854
Rep Derecesi:
ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.
GözKırpan Türk Şiirde Kullanılan Ölçüler

HECE ÖLÇÜSÜ
Hece vezni yazılı edebiyata geçmeden önce sözlü ürünlerde de mevcut idi. Hece vezni mısralardaki hece sayılarının birbirine eşit olması esasına dayanmaktadır. Üçlü dörtlü beşli altılı yedili sekizli dokuzlu onlu hece vezninden yirmili hece veznine kadar çok değişik ölçüleri vardır. Hece vezni ile yazılmış şiirlerde bir de durak vardır. Durak şiir okunurken nefes alınan yerdir. Şiirde hece eşitliğinin yanı sıra duraklara da dikkat edilir.

Hece vezninin en çok kullanılanları yedili sekizli on birli ve on dörtlü olanlarıdır. Bunlardan yedili hece vezni 4 + 3 ; sekizli hece vezni 4 + 4 ; onlu hece vezni 5 + 5 ; on birli hece vezni 6 + 5 4 + 4 + 3 veya 3 + 3 + 3 + 2 ; on ikili hece vezni 6 + 6 veya 7 + 5 ; on üçlü hece vezni 4 + 4 + 5 şeklinde kullanılır.

İslâmiyet’ten önceki Türk şiirine ait sagu koşuk gibi şiirlerde kullanılan bu ölçü Türkler müslüman olduktan sonra yerini tamamen aruz ölçüsüne bırakmamış; halk şairlerimiz tarafından kullanılmaya devam edilmiştir. Tanzimat şairleri hece ölçüsünü denemişler ama başarılı ürünler ortaya koyamamışlardır. Millî Edebiyatçılar hece ölçüsünü savunmuş ve bu tarzda başarılı eserler vermişlerdir. Hatta bir grup şair bir araya gelerek öncelikle bu ölçüyü yaşatma amacıyla Beş Hececiler diye bir topluluk meydana getirmişlerdir. Bunların dışında pek çok şair heceyle şiirler yazmışlardır. 1940’lı yıllarda her türlü ölçüye karşı çıkan Garipçiler’e rağmen varlığını devam ettirmekte halk şairleri dışında birçok şair tarafından da kullanılmaktadır

ARUZ ÖLÇÜSÜ
Aruz ölçüsünde heceler açık (kısa) kapalı (uzun) ve medli hece olmak üzere üçe ayrılır.

Başlıca tef‘ileler şunlardır:
Fa‘ (-)
Fe ul (. -)
Fa‘ lün (- -)
Fe i lün (. . -)
Fâ i lün (- . -)
Fe û lün (. - -)
Mef û lü (- - .)
Fe i lâ tün (. . - -)
Fâ i lâ tün (- . - -)
Fâ i lâ tü (- . - .)
Me fâ i lün (. - . -)
Me fâ î lün (. - - -)
Me fâ î lü (. - - .)
Müf te i lün (- . . -)
Müs tef i lün (- - . -)
Mü te fâ i lün (. . - . -)
...
Burada tef‘ilelerle parantez içindeki hecelerinin değerlerinin aynı olduğuna dikkat ediniz.

Aruz vezninde tef‘ileler heceleri bölebilir. Hece ölçüsündeki gibi okuyuşta tef‘ilelerde durgu yapılmaz.

Aruz vezninde hecelerin kısalığı ve uzunluğu esas olduğu için bazı Türkçe kelimeler kısa olduğu halde vezin gereği uzun okunur; buna imale denir. İmale kısa heceyi uzun yapar. Arapça ve Farsça kelimelerdeki bazı uzun seslerin vezin gereği kısa okunmasına da zihaf denir. Zihaf ise imalenin tersine uzun heceyi kısa yapmayı sağlar. Hece ölçüsünde böyle bir mesele yoktur. Türk edebiyatında imale çok sayıda bulunmakla beraber zihaf kusuru hoş karşılanmadığı için çok az yapılmıştır.

Farsça tamlama eki olan “-i” ile “ve” anlamındaki “ü vü” bağlacı vezin gereği uzun da kısa da olabilir.

Medli heceler hafif bir “i ı” sesi varmış gibi okunur. Bahâr kelimesi bahâr[ı] eşkden kelimesi ise eşk[i]den şeklinde söylenmelidir.

Feilâtün / Feilâtün / Feilâtün / Feilün kalıbıyla yazılan şiirlerde ilk tef‘ile bazı mısralarda Fâilâtün son tef‘ile ise Fa‘lün olabilir. Bu sadece bu kalıba özgü bir durumdur. Bu kalıpla yazılan şiirlerde başta imale yapmaya gerek yoktur. Farklı tef‘ile parantez içinde hemen altında gösterilir.

Türkçe kelimelerle aruz veznindeki başarı Muallim Naci ile başlamış olup Türk aruzu Tevfik Fikret Yahya Kemal Beyatlı ve Mehmet Âkif Ersoy tarafından gerçekleştirilmiştir. Hatta Mehmet Âkif o kadar başarılı olmuştur ki bir çok kişi İstiklâl Marşı'nın hece ölçüsüyle yazıldığını zanneder. Oysa bu marş aruzun “Fe i lâ tün / Fe i lâ tün /Fe i lâ tün /Fe i lün” kalıbıyla yazılmıştır.

Aruzla yazılan bir şiirin hece sayısı bazan eşit olabilir. Mısralardaki açık kapalı dizilişinin aynı olması o şiirin aruzla yazıldığın gösterir. Cânı cânânı bütün vârımı alsın da Hüdâ
Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ

Sessiz bir harfle biten kelime vezin gereği açık olması gerekirse kendinden sonra sesli ile başlayan bir hece varsa birinci kelimenin sonundaki harf ikinci kelimenin ilk hecesine ulanır. Buna ulama denir. Ulama kapalı heceyi açık yapar. Ulama genellikle yapılır; fakat her zaman yapılmak mecburiyetinde değildir.

Servet-i Fünun edebiyatçıları bir şiirde değişik aruz kalıpları kullanmak suretiyle serbest vezne zemin hazırlamışlardır. Cenap Şahabetin'in “Elhân-ı Şita” adlı şiiri bu şekilde yazılmıştır. Bu şiirdeki bazı mısralar Feilâtün / Mefâilün / Feilün bazı mısralar ise Mef‘ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün kalıbıyla yazılmıştır.

Bir şiirin vezni en az iki mısradan hareket ederek bulunabilir. Tek mısraa bakarak vezin bulunmaz.

Mısralardaki imale ve zihaf kusuru olan heceleri altı çizilerek belirtilmiştir.

Bir şiirin vezni bulunurken şu işlemler yapılır:
Veznini bulacağımız mısraların hecelerindeki uzun seslilere dikkat ederek yazmalıyız.
Önce mısralardaki hecelerin açık mı kapalı mı oldukları tespit edilir.
Medli hece olup olmayacağı özellikle kontrol edilmelidir. Bu ihmal edilirse bir mısradaki hece değeri eksik çıkar. Mısralardaki heceler sayılarak medli hece olup olmadığı konusunda bir ipucu yakalayabiliriz.
Hecelerin açık kapalı değerleri karşılıklı kontrol edilir. Önce imkân varsa ulama yoksa imale yapılır. Zihaf çok az bulunduğu için en sonra o ihtimal düşünülür.
Hecelerin karşılaştırılması yapıldıktan sonra açık kapalı değerleri çizgi ve nokta şeklinde ayrı bir yere geçilir. Mısra sayısına göre tef‘ile sayısı tahmin edilmeye başlanır. İlk tef‘ile en az heceden oluşur. Genelde az heceli Fa’ Fe i lün Fâ i lün gibi tef‘ileler sonda bulunur.
Yazılan aruz kalıbı ile işaretler arasında uyum olmasına dikkat etmelidir.


Benzer Konular:

___----____
ÇaLıKuŞu isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 03:42 PM   #2 (permalink)
Mezarkabul

 
AlmorA - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Kaf Dağının Ardında
Yaş: 33
Mesajlar: 28.228
Bahsedildi: 11 mesajda
Davet edildi: 4 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 1504
Rep Puanı: 30809
Rep Derecesi:
AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.AlmorA Çok ünlü.
Standart

sen aruz ölçüsünü çok seviyorsun değil mi?



__________________
Varsın solsun çiçeklerim
Ben ölmeyi de beklerim.
Yine de kesip atamam seni
Benim tatlı kanserim.
AlmorA isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 03:56 PM   #3 (permalink)
| C¤ | TürkiyéM | C¤ |

 
Ahu-i Felek - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Oct 2007
Bulunduğu yer: Cehennemin dibi! gelcen mi?
Yaş: 21
Mesajlar: 17.547
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 825
Rep Puanı: 8487
Rep Derecesi:
Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.Ahu-i Felek Çok ünlü.
Standart

teşekkürler elif abla



__________________
...
Ahu-i Felek isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 04:18 PM   #4 (permalink)
Profesyonel

 
ÇaLıKuŞu - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Aug 2007
Bulunduğu yer: --------
Mesajlar: 11.152
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 619
Rep Puanı: 8854
Rep Derecesi:
ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.
Standart

Alıntı:
KingAlmora Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
sen aruz ölçüsünü çok seviyorsun değil mi?
ben her ikisinide seviyorum



ÇaLıKuŞu isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 04:23 PM   #5 (permalink)
Gencmekan Rock Clup

 
R o C k_N - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Jun 2007
Bulunduğu yer: --------------
Yaş: 26
Mesajlar: 26.869
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 1187
Rep Puanı: 11703
Rep Derecesi:
R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.
Standart

ya bizim lisede bu aruz ölçüsü üzerinde pek durulmadı.sınavda da hoca sormadı.aslında benim bildiğim önemli bişi ama öğretilmedi.

sağol paylaşım için hocamtakıldığımız yer olursa sorabilirmiyiz.




__________________
R o C k_N isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 04:29 PM   #6 (permalink)
Profesyonel

 
ÇaLıKuŞu - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Aug 2007
Bulunduğu yer: --------
Mesajlar: 11.152
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 619
Rep Puanı: 8854
Rep Derecesi:
ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.
Standart

sorarsın naaapalım



ÇaLıKuŞu isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 04:44 PM   #7 (permalink)
Gencmekan Rock Clup

 
R o C k_N - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Jun 2007
Bulunduğu yer: --------------
Yaş: 26
Mesajlar: 26.869
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 1187
Rep Puanı: 11703
Rep Derecesi:
R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.R o C k_N Çok ünlü.
Standart

ana hocaya bakvazgeçtim hocam ben sizin dersinize girmicem.size ii dersler



__________________
R o C k_N isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 09-12-2007, 07:15 PM   #8 (permalink)
Profesyonel

 
ÇaLıKuŞu - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Bilgileri
Üyelik tarihi: Aug 2007
Bulunduğu yer: --------
Mesajlar: 11.152
Bahsedildi: 0 mesajda
Davet edildi: 0 konuda
Rep Durumu
Tecrübe Puanı: 619
Rep Puanı: 8854
Rep Derecesi:
ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.ÇaLıKuŞu Çok ünlü.
Standart

bende dersimde senin gibi öğrenci istemem zaten



ÇaLıKuŞu isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks

Etiketler
kullanilan, olculer, siirde, turk


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



WEZ Format +3. Şuan Saat: 07:10 AM.
"5651 Sayılı Kanun'un 8.Maddesine ve T.C.K'nın 125. Maddesine göre Forumumuzdaki Üyelerimiz, yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. Forumumuzda bulunan bir içeriğin, kanunlara aykırı olduğunu veya yanıltıcı olduğunu düşünüyorsanız lütfen buradan ( kemalyanal@yahoo.com ) bize bildirin."
Protected by CBACK.de CrackerTracker

Add to Google Suchmaschinenoptimierung mit Ranking-Hits Add to Google
| Tags | Gizlilik Bildirimi | dC| Death Chasers Klan | Link Ekle | Sitemap | Link Ekle | GençMekan |

Search Engine Optimization by vBSEO 3.3.0